Iedere onderneming in Nederland met meer dan vijftig werknemers moet, volgens de wettelijke regels voor medezeggenschap, een ondernemingsraad (OR) hebben. Als werkgever moet je ervoor zorgen dat de OR er komt. Daarvoor moet je verkiezingen houden en een reglement opstellen. Daarnaast hebben OR-leden recht op scholing en op bepaalde faciliteiten om hun taak als OR-lid goed te kunnen vervullen. Ook geldt voor OR-leden een opzegverbod. 

Op deze pagina:

wat is een ondernemingsraad?

De ondernemingsraad (OR) is een inspraak- en medezeggenschapsorgaan dat bestaat uit een afvaardiging van alle medewerkers in het bedrijf. De OR is, namens het personeel, de gesprekspartner van de werkgever als het gaat om ondernemingsbeleid dat invloed heeft op de belangen van de medewerkers. Als het om directe personeelsbelangen gaat, kan de werkgever geen regelingen invoeren of wijzigen zonder de instemming van de OR.

omvang ondernemingsraad

De OR-leden worden gekozen door en uit de medewerkers van je bedrijf. Afhankelijk van hoeveel mensen er in je bedrijf werken, kan een OR bestaan uit minimaal vijf tot maximaal 25 OR-leden.

Medewerkers zijn kiesgerechtigd als zij ten minste zes maanden in je bedrijf werken. Ze mogen zich  verkiesbaar stellen als OR-lid wanneer zij minimaal een jaar in de organisatie werken. De ondernemingsraad kan hierover in het eigen reglement andere afspraken vastleggen.

Uitzendkrachten en gedetacheerden hebben na zes maanden kiesrecht bij het uitzend- of detacheringsbureau waar ze in dienst zijn. Na dertig maanden krijgen ze ook kiesrecht in het bedrijf van de inlener. Ze zijn verkiesbaar bij het uitzendbureau als ze een jaar in dienst zijn en bij de inlener als ze er drie jaar werken.

De zittingsperiode van de ondernemingsraad is twee, drie of vier jaar. Dit moet worden vastgelegd in het reglement. Na afloop van de vastgelegde zittingsperiode moeten nieuwe verkiezingen worden gehouden.

reglement

In het reglement staan regels voor een correct verloop van de OR-verkiezing en voor een goede werkwijze van de OR. 

Wanneer je, als werkgever een verkiezingsprocedure voor de eerste ondernemingsraad van je bedrijf organiseert, maak je een voorlopig reglement. Hierin leg je minimaal vast hoe de verkiezing moet verlopen en kun je ook de werkwijze van de gekozen ondernemingsraad regelen, bijvoorbeeld de regels voor de vergadering en de verslaglegging. Zodra de OR aan de slag is gegaan, kunnen zij het reglement naar eigen inzicht aanpassen en uitbreiden. 

tip:

Via de website van de SER is een Voorbeeldreglement ondernemingsraden te downloaden. Hierin worden suggesties aangereikt die als voorbeeld kunnen dienen voor ondernemingsraden bij het opstellen van hun reglement.

Ook heeft de SER een digitale tool ontwikkeld waarmee ondernemingsraden zelf eenvoudig hun eigen reglement kunnen opstellen.

scholing

De leden van de OR hebben een wettelijk recht op scholing. Daarom ben je verplicht OR-leden een bepaald aantal dagen per jaar - in werktijd en met behoud van loon - de gelegenheid te bieden om de scholing of training te volgen ze nodig hebben om hun taak goed te kunnen doen. Hoeveel dagen per jaar dat is bepaal je in overleg met de OR, maar er is wel een wettelijk minimum:

  • vijf dagen voor OR-leden

  • drie dagen voor leden van OR-commissies

  • acht dagen voor leden die lid zijn van de OR én van een OR-commissie

Als werkgever moet je de kosten betalen die redelijkerwijze noodzakelijk zijn voor de scholing en vorming van OR-leden. Meer informatie staat op SER.nl.

overlegtijd

Leden van de OR mogen tijdens werktijd vergaderen en, in overleg met hun werkgever, het werk onderbreken voor het raadplegen van collega’s en externe deskundigen.

De OR-leden bepalen in overleg met de werkgever hoeveel tijd zij besteden aan OR-werkzaamheden. Wettelijk gezien mogen OR-leden minimaal zestig uren per jaar besteden aan onderling beraad en overleg met andere personen (dit is exclusief vergadertijd). De wet geeft geen maximum voor het aantal en de tijdsduur van de vergaderingen.

faciliteiten

De OR-leden mogen voor de vervulling van hun taak gebruikmaken van de voorzieningen bij hun werkgever. Hierbij kun je denken aan een vergaderruimte, computer, kopieerapparaat, telefoon, e-mailadres of archiefkast. Ook moet je, als werkgever, de kosten die de OR maakt voor je rekening nemen. Eventueel kun je een van je medewerkers als secretaris toekennen aan de OR, bijvoorbeeld voor het notuleren van vergaderingen. 

Als de OR vindt dat er nieuwe voorzieningen nodig zijn, moet dat eerst met jou worden overlegd. 

opzegverbod voor or-leden

OR-leden mogen niet worden benadeeld in hun werk of carrière als gevolg van het OR-werk dat ze doen. Je kunt de arbeidsovereenkomst met de OR-leden dus niet opzeggen, want voor leden van de OR geldt een opzegverbod

Het opzegverbod geldt niet als er sprake is van:

bedrijfscommissie

De Sociaal Economische Raad (SER) heeft bedrijfscommissies voor de verschillende marktsectoren in Nederland ingesteld. Een bedrijfscommissie heeft als belangrijkste taak te bemiddelen en te adviseren in een geschil tussen een ondernemingsraad en een werkgever. Bemiddeling door de bedrijfscommissie gebeurt op vrijwillige basis. Meer informatie staat op Bedrijfscommissie.nl.