Als werkgever heb je samen met je medewerkers de wettelijke plicht om te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek. De wetgeving voor arbeidsomstandigheden biedt hiervoor een kader in de vorm van de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Hierin staat ook het beschermingsniveau dat bedrijven hun medewerkers moeten bieden, zodat zij veilig en gezond kunnen werken. 

Daarnaast zijn er nog andere wetten en regels die de veiligheid, gezondheid en het welzijn van werkenden beschermen en bevorderen.

Op deze pagina

de arbowet

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) geeft in algemene bepalingen het kader aan voor veiligheid op de werkvloer. In de Arbowet staan weinig concrete regels. Een verdere uitwerking van de Arbowet staat in het Arbobesluit en in de Arboregeling.
Zowel jij als je medewerkers hebben wettelijke verplichtingen die jullie, in het kader van je gezamenlijke verantwoordelijkheid voor veilig en gezond werken, moeten nakomen. 

De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) ziet toe op naleving en handhaving van de Arbowet. 

het arbobesluit en de abroregeling

In het Arbobesluit en de Arboregeling staan verplichtingen die gelden voor specifieke sectoren en categorieën medewerkers, specifieke thema's, arbeidsplaatsen, gevaarlijke stoffen en biologische agentia, fysieke en fysische belasting, arbeidsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen en veiligheids- en gezondheidssignalering.

Het Arbobesluit is een meer concrete uitwerking van de Arbowet. Hierin staan, per onderwerp, de verplichtingen waaraan jij als werkgever en je medewerkers moeten voldoen om arbeidsrisico's zoveel mogelijk te beperken en voorkomen. Bijvoorbeeld door het maken van afspraken over de arbozorg, over de inrichting van werkplekken of over blootstelling aan geluid. Er staan ook afwijkende en aanvullende regels in voor een aantal sectoren.

Ook de speciale voorschriften voor kwetsbare groepen werknemers zoals jongeren, ouderen, zwangere en pas bevallen werkneemsters, stagiairs en vrijwilligers staan in het Arbobesluit. De extra risico's die deze medewerkers lopen moeten bijvoorbeeld altijd apart worden vermeld in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).

In de Arbeidsomstandighedenregeling (Arboregeling) zijn bepaalde onderdelen van het Arbobesluit nog verder uitgewerkt. Bijvoorbeeld over de keuringen van werktuigen of hoe een arbodienst zijn wettelijke taken exact moet uitvoeren. Ook deze regels zijn verplicht voor werkgever en werknemer. 

doelvoorschriften voor bescherming werknemers

In de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling staan doelvoorschriften. In die voorschriften staat het beschermingsniveau dat bedrijven hun medewerkers moeten bieden, zodat zij veilig en gezond kunnen werken. De overheid bepaalt deze doelvoorschriften, maar werknemers en werkgevers moeten hier samen invulling aan geven en afspraken over maken. Dit is om rekening te kunnen houden met de specifieke situatie in het bedrijf of de branche. De verschillende methoden en oplossingen kunnen zij vervolgens in een arbocatalogus vastleggen.

Een voorbeeld van een doelvoorschrift is het nemen van maatregelen als het gevaar bestaat om 2,5 meter of meer te vallen. Een ander voorbeeld is het voorschrift dat het geluidsniveau op de arbeidsplaats niet hoger mag zijn dan 85 decibel.

arbocatalogus

In een arbocatalogus staat op welke manier en met welke middelen een organisatie de doelvoorschriften kan uitvoeren om ervoor te zorgen dat werknemers veilig en gezond kunnen werken. Er kunnen bijvoorbeeld beschrijvingen van technieken en methoden in staan of goede praktijkvoorbeelden, praktische handleidingen, normen uit (wetenschappelijke) onderzoeken, NEN-normen, brancherichtlijnen, convenanten of leidraden. Het opstellen van een arbocatalogus is niet verplicht, maar wel gewenst. 

Op de website van de SER staat meer informatie voor werkgevers die een eigen arbocatalogus willen ontwikkelen, waaronder een stappenplan en een gebruikersgids (pdf). Op Arboportaal worden de goedgekeurde arbocatalogi gepubliceerd.

overige wet- en regelgeving

Behalve de Arbowet zijn er meer wetten en regels die werkenden beschermen en helpen de werkplek gezond en veilig te houden. Dit zijn een paar voorbeelden:

En dan zijn er natuurlijk nog het Burgerlijk Wetboek, waarin onder andere staat dat werkgevers goed werkgeverschap moeten tonen, en het Wetboek van Strafrecht, dat regels biedt bij overtredingen als geweld, ongewenste intimiteiten of grove nalatigheid van een werkgever.