Wie krijgt er gelijk: Elon Musk (PayPal, Tesla) die waarschuwt dat tussen 2030 en 2040 alle banen zijn overgenomen door machines? Of Mark Zuckerberg (Facebook) die denkt dat robots en kunstmatige intelligentie de mens juist gaan redden? Misschien moeten we het wel hebben van ‘human centred automation’…

Bij alle ingrijpende technologische vernieuwingen zijn er altijd de voorstanders en tegenstanders. Voorstanders noemen zichzelf graag optimisten, een effectieve manier om de argumenten van de criticasters met één grote beweging van tafel te vegen. Toen de auto werd geïntroduceerd, hadden de zwartkijkers het immers volledig bij het verkeerde eind. Het bleek allemaal aanzienlijk minder gevaarlijk dan zij voorspelden. En de redenatie dat met het afschaffen van het paard de menselijke factor in gevaar zou komen, ging al helemaal niet op. Met de introductie van de mobiele telefoon ging het precies zo. Pessimisten die zich afvroegen wie er in godsnaam op zat te wachten om steeds bereikbaar te zijn, hadden het mis. En nu wordt een hevige discussie gevoerd over artificiële intelligentie. Is dit weer het volgende technologisch hobbeltje dat genomen moet worden? Of is er nu iets anders aan de hand?

‘de beschaving staat op het spel’

Interessant is dat er in dit geval een kritische noot komt uit onverwachte hoek. Niet van iemand die alles graag bij het oude laat, integendeel. Elon Musk is een van werelds machtigste ‘techmannen’. Hij richtte onder meer PayPal en Tesla op en heeft plannen om vanaf volgend jaar toeristen op reis te sturen naar de maan, met zijn nieuwe bedrijf SpaceX. Over kunstmatige intelligentie is hij echter sceptisch. Hij waarschuwt dat tussen 2030 en 2040 alle banen zijn overgenomen door machines. Meer concreet: in het jaar 2024 kunnen machines beter vertalen dan mensen, vanaf 2026 schrijven robots essays op middelbare schoolniveau niveau en in 2049 is een robot zelfs in staat een New York Times bestseller te schrijven. Nog zoiets: in 2053 kunnen we ook het uitvoeren van een operatie beter overlaten aan een machine dan aan een chirurg. Als we alles op zijn beloop laten, zo stelt hij, zullen robots de mens overvleugelen en de macht nooit meer teruggeven. De menselijke beschaving staat op het spel.

‘mensenlevens kunnen worden gered’

Een andere succesvolle internetondernemer, Facebook-oprichter Mark Zuckerberg, denkt er heel anders over. Hij erkent dat techniek altijd op een goede en verkeerde manier kan worden gebruikt, maar kijkt vooral naar de voordelen. Zo kunnen we met kunstmatige intelligentie veel beter ziektebeelden diagnosticeren en zal ons autorijden veel veiliger worden. Ontwikkelingen die mensenlevens zullen redden. Ook hij weet waarover hij praat. Facebook-software kan bij iemand die Messenger gebruikt uitvinden wanneer mensen een taxirit of een marktplaats nodig hebben. Daarnaast traint Facebook zogenaamde chatbots om te onderhandelen, ze zouden dit nu al even goed kunnen als mensen.

Dat iemand als Zuckerberg een tech-optimist is, kun je verwachten. Opvallend is dat een andere, doorgaans zeer kritische visionair, de gerenommeerde auteur Nicholas Carr de toekomst tamelijk positief ziet. Hij pleit voor ‘human centred automation’. In plaats van de mogelijkheden van de techniek steeds als uitgangspunt te nemen, zouden we de mens met zijn unieke talenten als kritisch denken, conceptueel vermogen en creativiteit weer centraal moeten stellen. Wanneer we daarbij slim gebruik maken van de voordelen van computers, kan volgens Carr het negatieve scenario worden omgekeerd. En krijgt ook deze keer de positief denkende mens weer gelijk. 

meer info over de impact van technologie

Door technologie verandert de wereld van werk sneller dan ooit. Welke positie heeft de werkende mens in organisaties waarin robots repetitief maar ook ‘slim’ werk overnemen? Waar machines met AI-tech aan boord razendsnel leren? Lees hier meer over de impact van technologie.