Met de arbeidsbegroting brengen we in beeld wat in beleidsplannen nog onderbelicht blijft: niet alleen de financiële, maar ook de menselijke onderbouwing van politieke keuzes. Het instrument brengt in kaart wat de uitgangspositie van de arbeidsmarkt is, welke extra arbeidsvraag nieuwe beleidsambities oproepen en waar spanningen ontstaan tussen sectoren. Daarmee wordt duidelijk of plannen niet alleen betaalbaar, maar ook uitvoerbaar zijn.
“Met deze eerste opzet van een arbeidsbegroting biedt Randstad de politiek een kompas,” aldus Jeroen Tiel, CEO van Randstad Groep Nederland. “Een sluitende Rijksbegroting is een illusie zonder een sluitende arbeidsbegroting. We moeten stoppen met enkel sturen op euro's en de focus verleggen naar skills.”
Deze arbeidsbegroting is bedoeld als een handreiking aan beleidsmakers en politiek om gezamenlijk verder te concretiseren en te bouwen aan een integrale aanpak. Daarom nodigt Randstad partijen als het CPB en ROA (onderzoek), de SER (draagvlak voor een arbeidsbegroting) en de ministers van SZW en Werk en Participatie (regie) uit om data en inzichten te bundelen en het instrument gezamenlijk verder te concretiseren.
“een sluitende rijksbegroting is een illusie zonder een sluitende arbeidsbegroting. we moeten stoppen met enkel sturen op euro's en de focus verleggen naar skills.”
verschillende opgaven, dezelfde vijver van talent
De eerste analyse laat zien dat de druk op de arbeidsmarkt inderdaad niet alleen binnen sectoren ontstaat, maar juist ook tussen sectoren. “De strijd om talent dreigt een zero-sum game tussen sectoren te worden,” aldus Bart van Krimpen, Lead Market Intelligence bij Randstad Groep Nederland. “Als we een technicus uit de bouw naar defensie halen, lossen we het ene probleem op, maar creëren we elders een nieuw probleem.”
Die spanning blijkt ook uit de arbeidsbegroting: Woningbouw, defensie en energietransitie doen allemaal in belangrijke mate een beroep op vergelijkbare technische profielen. Defensie heeft bijvoorbeeld ook behoefte aan medische staf, terwijl de zorg zelf ook al kampt met grote personeelstekorten. Oftewel: de druk op beroepsgroepen waar nu al hard aan wordt getrokken, zal alleen maar verder toenemen.
Extra inzet in de ene sector kan daardoor direct leiden tot nieuwe knelpunten in een andere. Dat maakt duidelijk dat personeelstekorten zich niet vanzelf laten oplossen binnen sectorale grenzen, maar vragen om bredere regie op de arbeidsmarkt als geheel.
van probleem naar oplossing
“Arbeid is niet langer een onuitputtelijke hulpbron die we onbeperkt kunnen aanboren. De realiteit dwingt ons tot fundamenteel andere keuzes in hoe we talent inzetten, ontwikkelen en behouden,” aldus Jeroen Tiel. Dat vraagt om meer dan alleen een arbeidsbegroting: het vraagt om een samenhangende aanpak op meerdere fronten.
Het is essentieel om de juiste dynamiek naar de juiste sectoren te krijgen. Daarbij sturen we aan op skilling en re-skilling, zodat talent makkelijker kan bewegen naar sectoren waar de vraag groeit. Daarvoor zijn gerichte investeringen nodig in opleiding en omscholing, juist voor beroepen waar de tekorten het grootst zijn. Ook blijft het belangrijk om onbenut arbeidspotentieel beter te benutten, bijvoorbeeld door drempels naar werk te verlagen en overstappen naar ander werk eenvoudiger te maken. Tot slot is een productiviteitsslag nodig, onder meer via innovatie, technologie en slimmer organiseren van werk.
uitgestoken hand
Met deze blauwdruk heeft Randstad de knelpunten op de arbeidsmarkt scherper in beeld gebracht en een eerste basis gelegd voor een bredere aanpak waarmee we talent gericht kunnen toeleiden naar kraptesectoren. “De uitdagingen op de arbeidsmarkt zijn immers te groot om door één partij alleen te worden opgelost. Alleen als overheid, onderwijs en bedrijfsleven de handen ineenslaan, kan Nederland zich voorbereiden op de arbeidsmarkt van de toekomst”, aldus Jeroen Tiel.
