Arbeidsvoorwaarden zijn alle afspraken die je maakt met je werkgever over je werk. Dit gaat over je salaris, maar ook over hoe lang je werkt en hoeveel vakantiedagen je krijgt. We maken onderscheid tussen primaire en secundaire voorwaarden. Vaak staan deze regels ook in een cao. Zo weet je precies waar je aan toe bent en wat je rechten zijn op de werkvloer.
ontdek meer over
Primaire arbeidsvoorwaarden zijn de belangrijkste afspraken in je contract. Dit zijn basisafspraken waar je eigenlijk niet zonder kunt als je start bij een nieuwe baan. Denk bijvoorbeeld aan de beloning die je elke maand krijgt voor je werk, maar ook je werktijden en het aantal uren dat je per week werkt horen hierbij. Je maakt deze afspraken samen met je werkgever en legt ze vast in een contract, zodat alles ook zwart op wit staat.
salaris
Salaris is de bekendste primaire arbeidsvoorwaarde. Het is het bedrag dat je elke maand op je rekening krijgt voor je inzet. Vaak hoort hier een vaste salarisschaal bij die past bij jouw functie en ervaring. Sta je op het punt om een contract te tekenen of krijg je meer verantwoordelijkheid bij je huidige baan? Bereid je dan goed voor om te onderhandelen over je loon. Zo krijg je de beloning die je verdient.
voorbeelden van primaire arbeidsvoorwaarden
Primaire arbeidsvoorwaarden vormen de basis van je werk: wat je doet, wanneer je het doet en wat je ervoor krijgt. We hebben ze even op een rijtje gezet:
-
je brutosalaris en eventuele toeslagen
-
het aantal uren dat je per week werkt
-
je werktijden en rooster
-
de duur van je contract, tijdelijk of vast
-
je vakantiedagen en vakantiegeld
-
de proeftijd en opzegtermijn
Deze afspraken kan je werkgever niet zomaar aanpassen. Verandert er iets aan je uren of salaris? Dan heeft je werkgever jouw toestemming nodig. Er is een uitzondering op deze regel: als er een dringend bedrijfsbelang is én er in je contract staat dat afspraken mogen veranderen. Twijfel je? Bespreek het met je werkgever of vraag advies bij je vakbond.
Naast je primaire arbeidsvoorwaarden zijn er extra afspraken die je werk (nog!) leuker maken en zorgen voor een betere werk-privébalans. Dit noemen we secundaire arbeidsvoorwaarden. Hoewel het extraatjes zijn, maken juist deze zaken het verschil voor je werkgeluk. Denk bijvoorbeeld aan de vrijheid van thuiswerken of een goede reiskostenvergoeding voor onderweg. Ook een laptop, een telefoon van de zaak of extra vakantiedagen horen hierbij.
pensioen
Pensioen is een onmisbare secundaire voorwaarde voor later. Hoewel je er nu misschien nog niet direct mee bezig bent, bouw je hiermee een potje op voor je toekomst. Een goede pensioenregeling zorgt dat je ook op je oude dag financieel stabiel blijft. Je werkgever betaalt vaak een deel van de premie, waardoor dit een waardevolle aanvulling is op je totale inkomen. Je toekomstige zelf is je dankbaar!
het verschil tussen primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden
Het onderscheid is simpel: primaire arbeidsvoorwaarden vormen de basis van je afspraken. Secundaire arbeidsvoorwaarden zijn alles wat daar extra bovenop komt. Zonder primaire voorwaarden is er geen contract. Secundaire voorwaarden zijn wettelijk niet verplicht, maar ze bepalen wel in grote mate hoe prettig je werk voelt.
|
|
primaire arbeidsvoorwaarden |
secundaire arbeidsvoorwaarden |
| wat het is | de basisafspraken over je werk | extra's bovenop de basis |
| voorbeelden | salaris, werkuren, contractduur, vakantiedagen | pensioen, kilometervergoeding, opleidingsbudget, thuiswerkregeling, laptop van de zaak |
| vastgelegd in | je arbeidsovereenkomst en de cao | de cao, het personeelshandboek of het bedrijfsbeleid |
| verplicht | ja, hier kan je werkgever niet omheen | nee, dit verschilt per werkgever |
| aanpasbaar | alleen samen met jou | vaker aanpasbaar door je werkgever |
In de praktijk lopen de twee soms door elkaar. Een dertiende maand of een bonus staat bijvoorbeeld vaak in je contract, maar telt niet als basisafspraak. Kijk daarom altijd naar het totale pakket in plaats van naar losse onderdelen.
Een cao (collectieve arbeidsovereenkomst) is een pakket afspraken voor een grote groep mensen tegelijk. In plaats van dat je alles individueel afspreekt, hebben vakbonden en werkgevers dit al grotendeels voor je geregeld. Denk aan sectoren zoals de horeca, zorg of detailhandel. In een cao staan onder andere duidelijke regels over loon, overuren en verlof die voor iedereen in die branche gelden. Zo ben je goed beschermd en weet je zeker dat je krijgt waar je recht op hebt. Goed om te weten: je hebt niet in elk vakgebied een cao. Is die er niet? Dan gelden de afspraken die in je eigen arbeidscontract staan.
ontdek meer voor jouw carrière
veelgestelde vragen over arbeidsvoorwaarden
-
kunnen primaire arbeidsvoorwaarden veranderen?
Niet zomaar. Je werkgever heeft in principe jouw toestemming nodig om afspraken over bijvoorbeeld je salaris of je uren aan te passen. Alleen als er een afspraak over veranderingen (wijzigingsbeding) in je contract staat én er een dringend bedrijfsbelang is, kan je werkgever dit zonder toestemming wijzigen.
-
is studieverlof betaald?
Dat hangt af van je cao of de afspraken met je werkgever. Er is namelijk geen wettelijk recht op betaald studieverlof. Is de opleiding verplicht voor je functie? Dan moet je werkgever de kosten betalen en volg je de opleiding onder werktijd.
-
hoeveel kilometervergoeding is belastingvrij?
Je werkgever mag maximaal 23 cent per kilometer onbelast vergoeden. Krijg je meer? Dan betaal je over dat extra deel belasting. Een kilometervergoeding is niet verplicht: check je cao of arbeidsovereenkomst.
-
wat is de wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden?
Deze wet zorgt ervoor dat je precies weet waar je aan toe bent in je werk. Je werkgever moet je binnen een week na je eerste werkdag schriftelijk informeren over je werkplek, je werktijden, contractduur en de opleidingen die bij je functie horen.