arbowet en arbobeleid.

De regels voor veilig en gezond werken zijn vastgelegd in drie samenhangende onderdelen:

de arbowet

De Arbowet bevat de algemene verplichtingen voor werkgevers en medewerkers. De wet geeft het doel aan: veilige en gezonde arbeidsomstandigheden.

het arbobesluit

Het Arbobesluit werkt de Arbowet verder uit. Hierin staan meer concrete regels, bijvoorbeeld over beeldschermwerk, gevaarlijke stoffen en fysieke belasting. Ook de speciale voorschriften voor kwetsbare groepen werknemers zoals jongeren, ouderen, zwangere en pas bevallen werkneemsters, stagiairs en vrijwilligers staan in het Arbobesluit.

de arboregeling

De arboregeling bevat nadere technische en administratieve voorschriften, zoals meetmethoden en uitvoeringsregels.

Samen vormen deze onderdelen de arbowetgeving.

De arbowetgeving werkt grotendeels met doelvoorschriften. Dat betekent dat de wet beschrijft welk beschermingsniveau je moet bereiken, maar niet exact voorschrijft welke maatregelen je neemt. Zo kun je als werkgever oplossingen kiezen die passen bij jouw organisatie en sector.

Een voorbeeld van een doelvoorschrift is het nemen van maatregelen als het gevaar bestaat om 2,5 meter of meer te vallen. Een ander voorbeeld is het voorschrift dat het geluidsniveau op de arbeidsplaats niet hoger mag zijn dan 85 decibel.

In veel sectoren zijn deze oplossingen uitgewerkt in een arbocatalogus. Een arbocatalogus bevat praktische afspraken en maatregelen die werkgevers en werknemers samen hebben opgesteld. Er kunnen bijvoorbeeld beschrijvingen van technieken en methoden in staan of goede praktijkvoorbeelden, praktische handleidingen, normen uit (wetenschappelijke) onderzoeken, NEN-normen, brancherichtlijnen, convenanten of leidraden. Het opstellen van een arbocatalogus is niet verplicht, maar wel gewenst. 

arbocatalogus per sector of branche

Arbocatalogi met doelvoorschriften die voor een hele sector of branche gelden, worden getoetst door de Nederlandse Arbeidsinspectie. Op Arboportaal worden de goedgekeurde arbocatalogi gepubliceerd.

> lees op de website van de SER informatie voor werkgevers die een eigen arbocatalogus willen ontwikkelen

Arbobeleid is het geheel aan afspraken en maatregelen waarmee je structureel werkt aan veilig en gezond werken. Het gaat niet om losse acties, maar om beleid dat onderdeel is van je dagelijkse bedrijfsvoering.

Arbobeleid is verplicht omdat je:

• risico’s voor de gezondheid en veiligheid van medewerkers moet voorkomen of beperken

• moet zorgen voor veilige arbeidsomstandigheden

• ziekteverzuim en uitval zoveel mogelijk moet voorkomen.

Goed arbobeleid sluit aan bij de risico’s in je organisatie en wordt regelmatig geëvalueerd en aangepast.

alcohol-, drugs- en medicijnbeleid (ADM-beleid)

Naast algemeen arbobeleid kun je risicospecifiek beleid opstellen voor onderwerpen die om extra aandacht vragen. Denk aan een alcohol-, drugs- en medicijnbeleid (ADM-beleid). Hierin leg je vast welke afspraken gelden over nuchter werken, het gebruik van medicijnen die de reactiesnelheid beïnvloeden en hoe je medewerkers ondersteunt bij problematisch gebruik.

> download de handreiking alcohol-, drugs- en medicijnbeleid van het Trimbos-instituut

rol van werkgever en medewerker

Arbobeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Als werkgever ben je verantwoordelijk voor:

• het opstellen en uitvoeren van arbobeleid

• het in kaart brengen van risico’s

• het nemen van passende maatregelen

• het geven van voorlichting en instructies

• het inschakelen van deskundige ondersteuning waar nodig

• het actief informeren van medewerkers over de arborisico's van hun werk

• het raadplegen van medewerkers, de OR of PVT over het arbobeleid.

Medewerkers zijn verplicht om:

• veilig te werken volgens instructies

• arbeidsmiddelen op de juiste manier te gebruiken

• gevaarlijke situaties te melden

• mee te werken aan maatregelen voor veilig en gezond werken.

Daarnaast hebben medewerkers, de OR en de PVT het recht om zelf voorstellen in te dienen bij de werkgever over veiligheid en gezondheid op het werk. Dit geldt ook als er geen OR of PVT is.
Sinds 1 juli 2026 is deze raadplegingsplicht aangescherpt.

Een belangrijk onderdeel van arbobeleid is de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Met een RI&E breng je de risico’s die je medewerkers lopen als ze aan het werk zijn in je organisatie systematisch in kaart, zoals fysieke belasting, werkdruk of gevaarlijke stoffen.

De RI&E is wettelijk verplicht en vormt de basis voor je arbobeleid. Op basis van de RI&E bepaal je welke maatregelen nodig zijn om risico’s te voorkomen of te beperken. De RI&E moet actueel blijven en periodiek worden herzien.

> lees meer over de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)

per 1 juli 2026 verplicht medewerkers raadplegen

Sinds 1 juli 2026 is de Arbowet aangepast. Werkgevers in alle bedrijven, klein en groot, moeten hun medewerkers raadplegen over het arbobeleid. Waar de wet eerst uitging van 'samenwerken', is dat nu 'raadplegen'. Je informeert medewerkers dus niet alleen, je gaat serieus met ze in gesprek en weegt hun inbreng mee.

raadpleging in alle bedrijven

In veel bedrijven gebeurt raadpleging via de ondernemingsraad (OR) of de personeelsvertegenwoordiging (PVT). Heeft je bedrijf geen OR of PVT, of minder dan tien medewerkers? Dan raadpleeg je als werkgever de betrokken medewerkers rechtstreeks.

over welke onderwerpen raadpleeg je medewerkers?

De wet benoemt specifieke onderwerpen waarover je medewerkers raadpleegt. Het gaat in ieder geval om:

• de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)

• de aanwijzing van bedrijfshulpverleners (BHV'ers)

• de arbodienst en aanvullende deskundige bijstand

• de voorlichting aan medewerkers over hun werkzaamheden en de risico's die daarbij horen.

Medewerkers, de OR en de PVT krijgen daarnaast nadrukkelijker de mogelijkheid om zelf voorstellen te doen over veilig en gezond werken.

meer mogelijkheden voor handhaving

De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt sinds deze wijziging beter toezicht op de raadplegingsplicht. Werkgevers die medewerkers niet raadplegen over het arbobeleid, riskeren een handhavingsactie (boete).

> lees hier meer over arbozorg en deskundige ondersteuning