wat is de richtlijn loontransparantie?

De Europese richtlijn loontransparantie (EU 2023/970) moet ongelijke beloning van mannen en vrouwen tegengaan. De richtlijn trad op 6 juni 2023 in werking. Elk EU-land moest de regels uiterlijk op 7 juni 2026 in de eigen wetgeving opnemen. Nederland doet dat met het wetsvoorstel Wet implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen, kortweg de wet loontransparantie.

wat is de wet loontransparantie mannen en vrouwen?

Het wetsvoorstel Wet implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen verplicht werkgevers om open te zijn over beloning en beloningsverschillen. Het doel is gelijke beloning van mannen en vrouwen die gelijk of gelijkwaardig werk doen. 

> lees verder over de kabinetsplannen voor loontransparantie

bij werving en beloning

De Wet loontransparantie mannen en vrouwen introduceert verplichtingen die gelden voor alle werkgevers. Afhankelijk van de omvang van de organisatie verschillen de verplichtingen. Alle verplichtingen hebben hetzelfde doel: gelijke beloning voor gelijk of gelijkwaardig werk.

systeem voor functiewaardering en indeling

Je moet een systeem voor functiewaardering en indeling op basis van objectieve, genderneutrale criteria hebben. Dit systeem bestaat in ieder geval uit de volgende vier factoren:

  • vaardigheden

  • verantwoordelijkheden

  • inspanning

  • arbeidsomstandigheden.

Aan de hand van dit systeem moet je kunnen aantonen dat medewerkers met gelijk of gelijkwaardig werk gelijk worden beloond. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een handreiking ontwikkeld om werkgevers hierbij te helpen.

> bekijk de handreiking en checklist van het ministerie van SZW

transparantie bij werving en selectie

Bij werving gelden nieuwe verplichtingen:

  • je informeert sollicitanten over het startsalaris of de salarisbandbreedte van de functie, voordat de loononderhandelingen beginnen

  • je vraagt niet naar de salarisgeschiedenis van de sollicitant

  • je zorgt voor genderneutrale vacatures en functiebenamingen 

  • je voert wervingsprocedures op niet-discriminerende wijze uit.

recht op informatie voor medewerkers

Medewerkers krijgen het recht om informatie op te vragen over hun eigen loon én het gemiddelde loon van collega's die gelijkwaardig werk doen, uitgesplitst naar geslacht.

Je informeert je medewerkers jaarlijks over dit recht en hoe zij die informatie kunnen opvragen. Je geeft medewerkers ook gemakkelijk toegang tot de criteria voor het bepalen van het loon, de loonniveaus en de loonontwikkeling. 

Heb je minder dan 50 medewerkers? Dan hoef je geen inzage te geven in de criteria voor de loonontwikkeling. De criteria voor het bepalen van het loon en de loonniveaus moet je wel toegankelijk maken.

Leen je uitzendkrachten in? Deel deze looncriteria dan ook met de uitlener.

welke werkgevers vallen onder de wet loontransparantie?

De meeste regels van de Wet loontransparantie gelden voor alle werkgevers, groot en klein, in de private en de publieke sector. Heb je 100 of meer medewerkers? Dan geldt voor jou ook een rapportageplicht over de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Hoe vaak je rapporteert, hangt af van de omvang van je organisatie.

Volgens het wetsvoorstel zijn dit de beoogde eerste rapportages. De regering legt de precieze data later vast. Door de vertraging van de wet kunnen ze nog veranderen.

omvang eerste rapportage deadline frequentie
100-149 medewerkers over 2030 uiterlijk 7 juni 2031 elke drie jaar
150-249 medewerkers over 2027 uiterlijk 7 juni 2028 elke drie jaar
250+ medewerkers over 2027 uiterlijk 7 juni 2028 jaarlijks

Het aantal medewerkers wordt per onderneming bepaald. Non-binaire medewerkers tellen mee bij het bepalen of je de grens van 100 medewerkers bereikt. Je hoeft niet afzonderlijk over hun beloning te rapporteren.

De rapportage bevat gegevens over:

  • de loonkloof tussen mannen en vrouwen

  • de loonkloof in aanvullende of variabele looncomponenten

  • de mediane loonkloof

  • de mediane loonkloof in aanvullende of variabele looncomponenten

  • het aandeel vrouwelijke en mannelijke medewerkers dat aanvullende of variabele componenten ontvangt

  • het aandeel vrouwelijke en mannelijke medewerkers in elke kwartielloonschaal 

  • de loonkloof per categorie medewerkers, uitgesplitst naar basisloon en aanvullende of variabele looncomponenten.

Het monitoringsorgaan maakt onder meer openbaar:

  • de algemene loonkloof: het verschil in gemiddeld brutoloon tussen mannen en vrouwen

  • de mediane loonkloof: het verschil in het middelste brutoloon

  • het aandeel mannen en vrouwen per kwartiel: je verdeelt je medewerkers in vier even grote groepen, van laag naar hoog loon.

De loonkloof per categorie medewerkers, dus per groep die gelijk of gelijkwaardig werk doet, wordt niet algemeen gepubliceerd. Die informatie deel je wel met je medewerkers en de ondernemingsraad.

wat als er een beloningsverschil is?

Kun je een loonverschil tussen mannen en vrouwen niet verklaren met objectieve en genderneutrale criteria? Dan moet je dit verhelpen, ook als het verschil kleiner is dan 5%. Is het verschil binnen een groep medewerkers 5% of meer en is het zes maanden na de rapportage nog niet opgelost? Dan voer je samen met de ondernemingsraad een verplichte loonevaluatie uit. De uitkomsten deel je met je medewerkers, de ondernemingsraad en het monitoringsorgaan.

uitzendkrachten

Leen je uitzendkrachten

of andere arbeidskrachten in? Dan tellen zij bij jou mee voor de rapportageplicht. Je telt daarbij in fte's (volledige banen), niet in aantallen mensen. Kom je met je eigen en ingeleende arbeidskrachten samen op 100 fte of meer? Dan moet je rapporteren, ook over de ingeleende krachten. De uitlener, bijvoorbeeld het uitzendbureau, levert je daarvoor op tijd de loongegevens. Andersom geef jij de uitlener onder meer je looncriteria en loonniveaus. Zo kan de uitlener zijn eigen verplichtingen tegenover de uitzendkracht nakomen.

rol van de ondernemingsraad

De ondernemingsraad krijgt instemmingsrecht bij:

  • het systeem voor functiewaardering en -indeling

  • de criteria voor functiewaardering en -indeling

  • de indeling van medewerkers in groepen met gelijk of gelijkwaardig werk

  • de aanpak van loonverschillen die je niet kunt verklaren.

Over de loonrapportage heeft de ondernemingsraad geen instemmingsrecht. Je vraagt de OR wel of de gegevens kloppen. De loonevaluatie voer je samen met de OR uit.

> lees meer over de ondernemingsraad

wanneer gaat de wet loontransparantie in?

Nederland heeft de Europese termijn van 7 juni 2026 niet gehaald.

Het kabinet diende het wetsvoorstel op 21 mei 2026 in bij de Tweede Kamer. Het debat staat gepland op 7 december 2026 en 11 januari 2027. Daarna stemt de Tweede Kamer en is de Eerste Kamer aan zet.

De streefdatum van 1 januari 2027 is daardoor niet meer haalbaar. Een nieuwe ingangsdatum is nog niet bekend. De regering legt die later vast in een koninklijk besluit. Onderdelen van de wet kunnen op verschillende momenten ingaan.

wat doet de nederlandse arbeidsinspectie?

De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op een deel van de verplichtingen. Het gaat onder meer om:

  • je systeem voor functiewaardering en -indeling

  • of medewerkers je looncriteria kunnen inzien

  • de loonrapportage

  • de verplichte loonevaluatie: het onderzoek dat je samen met de ondernemingsraad doet als er een loonverschil is dat je niet kunt verklaren.

Houd je je niet aan de regels? Dan kan de inspectie je een eis tot naleving opleggen. Dat is een opdracht om de regels alsnog te volgen. Ook kan de inspectie een waarschuwing, een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete geven. Bij een dwangsom betaal je een bedrag zolang je de regels niet naleeft. De maximale boete is volgens het huidige wetsvoorstel € 11.000 voor overtredingen waarop een bestuurlijke boete staat. Niet elke overtreding leidt dus tot een boete.

Medewerkers kunnen via de rechter actie ondernemen. Heb je je niet aan de transparantieregels gehouden? Dan moet jij bewijzen dat er geen sprake is van loondiscriminatie. Dat geldt niet als je laat zien dat het om een kleine fout ging die je duidelijk niet met opzet hebt gemaakt.

veelgestelde vragen

  • geldt de wet loontransparantie ook voor zorg en overheid?

    Ja. De regels gelden voor werkgevers in de private en de publieke sector, dus ook voor zorginstellingen,  overheid en non-profitorganisaties. Of je moet rapporteren over de loonkloof, hangt alleen af van het aantal medewerkers.

    lees meer over loonrapportage en loonkloof

  • moet het salaris in de vacaturetekst staan?

    Nee, dat is niet verplicht. Je moet het startsalaris of de salarisbandbreedte wel geven voordat de loononderhandelingen beginnen. Dat kan in de vacature, maar ook later in de procedure. Het salaris pas noemen tijdens het arbeidsvoorwaardengesprek is te laat.

    lees meer over transparantie bij werving en selectie

     

  • binnen welke termijn moet je looninformatie geven?

    Vraagt een medewerker om looninformatie? Dan geef je binnen twee maanden informatie over zijn eigen loonniveau en het gemiddelde loon van collega's met gelijk of gelijkwaardig werk, uitgesplitst naar geslacht. Het loon van een individuele collega geef je niet.

    bekijk het recht op looninformatie voor medewerkers

  • mag een medewerker zelf vertellen wat hij verdient?

    Ja. Je mag een medewerker niet verbieden om zijn eigen loon te delen als hij wil controleren of hij gelijk wordt beloond. Een geheimhoudingsbeding in de arbeidsovereenkomst of het personeelsreglement dat dit beperkt, is nietig. Check daarom je modelcontracten.

    lees meer over looninformatie opvragen

  • tellen stagiairs mee voor de rapportageplicht?