wat is discriminatie bij sollicitatie?

Discriminatie bij sollicitatie betekent dat je onderscheid maakt op basis van kenmerken die niets met de functie te maken hebben. Dit is verboden op grond van onder andere de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB).

Je mag geen onderscheid maken op basis van bijvoorbeeld:

  • leeftijd

  • geslacht of gender

  • seksuele gerichtheid

  • ras of nationaliteit

  • godsdienst of levensovertuiging

  • handicap of chronische ziekte

  • burgerlijke staat

  • arbeidsduur (fulltime of parttime)

  • soort contract (vast of tijdelijk).

Deze regels gelden tijdens de hele sollicitatieprocedure. Naast wettelijke regels zijn er ook gedragsregels: de sollicitatiecode. Deze code helpt je bij een zorgvuldig sollicitatieproces.

op basis van functie-eisen

Selecteren mag. Je mag kandidaten verschillend beoordelen, zolang dat gebeurt op basis van objectieve functie-eisen. Die eisen moeten noodzakelijk en proportioneel zijn.

Een leeftijdsgrens mag bijvoorbeeld alleen als daarvoor een wettelijke of aantoonbaar functionele reden bestaat. Bijvoorbeeld een minimum leeftijdseis van 18 jaar omdat het werk vanwege de Arbowet alleen door volwassenen mag worden gedaan.

Het helpt om functie-eisen vooraf vast te leggen en deze consequent toe te passen. Zo verklein je het risico op discriminatie bij sollicitatie.

tijdens het sollicitatiegesprek

Tijdens het sollicitatiegesprek mag je alleen vragen stellen die relevant zijn voor de functie. Vragen over privézaken zijn niet toegestaan.

Je mag bijvoorbeeld niet vragen naar:

  • kinderwens of zwangerschap

  • gezondheid

  • ziekteverzuim bij een vorige werkgever.

Ook als je tijdens de procedure nieuwe informatie krijgt, mag je een kandidaat niet afwijzen op een van de discriminatiegronden. Ook niet als er nieuwe informatie is over bijvoorbeeld een zwangerschap of een chronische ziekte van de kandidaat.

voorkeursbeleid

Soms is het toegestaan om bepaalde groepen voorrang te geven. Dit wordt ook wel positieve discriminatie genoemd. In de wet heet dit voorkeursbeleid.

Voorkeursbeleid is alleen toegestaan als:

  • er sprake is van een aantoonbare achterstand

  • het beleid gericht is op gelijke kansen

  • de maatregel tijdelijk is

  • de maatregel proportioneel is.

Het mag alleen worden toegepast voor:

  • vrouwen

  • bepaalde etnische groepen

  • mensen met een handicap of chronische ziekte.

Voor andere groepen is positieve discriminatie niet toegestaan.

> op Mensenrechten.nl staat aan welke eisen voorkeursbeleid moet voldoen

werving- en selectiebeleid vastleggen

Het is verstandig om vast te leggen hoe je organisatie omgaat met gelijke behandeling en discriminatie bij sollicitatie. In grotere organisaties moet de ondernemingsraad instemmen met dit beleid.

Door je proces vooraf duidelijk te beschrijven en vast te leggen, kun je laten zien dat je zorgvuldig handelt en verklein je het risico op klachten.

> lees hier meer over de ondernemingsraad

rechten sollicitant

Voelt een sollicitant zich gediscrimineerd? Dan kan hij een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens. Ook kan hij naar de rechter stappen. Het College geeft een oordeel dat niet bindend is, maar rechters houden hier vaak wel rekening mee.

veelgestelde vragen

  • mag je een sollicitant afwijzen op grond van leeftijd?

    In principe niet. Onderscheid naar leeftijd is verboden, tenzij je daarvoor een objectieve rechtvaardiging hebt. Dat betekent dat de leeftijdseis noodzakelijk moet zijn voor het uitvoeren van de functie én dat er geen minder ingrijpend alternatief is. Zonder zo’n rechtvaardiging is afwijzing op basis van leeftijd discriminatie bij sollicitatie.

  • mag je een zwangere sollicitant afwijzen?

    Nee. Zwangerschap valt onder het verbod op onderscheid naar geslacht. Je mag een kandidaat niet afwijzen vanwege zwangerschap, een zwangerschapswens of recent bevallingsverlof. Doe je dat wel, dan is sprake van verboden discriminatie.

  • wanneer is positieve discriminatie toegestaan?

    Positieve discriminatie, ook wel voorkeursbeleid genoemd, is alleen toegestaan als er sprake is van een aantoonbare achterstand van een bepaalde groep. Het beleid moet gericht zijn op het bevorderen van gelijke kansen, tijdelijk zijn en proportioneel worden toegepast. Voor andere groepen dan vrouwen, bepaalde etnische groepen en mensen met een handicap of chronische ziekte is voorkeursbeleid niet toegestaan.

  • wat kan een sollicitant doen bij discriminatie?

    Voelt een sollicitant zich gediscrimineerd tijdens de sollicitatieprocedure, dan kan hij een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens. Ook kan hij naar de rechter stappen en schadevergoeding eisen. Het is daarom belangrijk dat je selectieproces zorgvuldig en objectief is ingericht.

  • moet je een werving- en selectiebeleid schriftelijk vastleggen?

    De wet verplicht niet altijd een schriftelijk werving- en selectiebeleid, maar het is sterk aan te raden. In organisaties met een ondernemingsraad is instemming van de OR vereist bij het vaststellen of wijzigen van dit beleid. Door je procedure vast te leggen, kun je aantonen dat je zorgvuldig en zonder discriminatie selecteert.

    > lees hier meer over medezeggenschap