AI-geletterdheid is de kennis, vaardigheden en het begrip die nodig zijn om AI-systemen op een geïnformeerde manier te gebruiken. Het gaat niet alleen om technische kennis, maar ook om het herkennen van kansen, risico's en mogelijke schade van AI. De AI-verordening verplicht organisaties die AI gebruiken om hiervoor te zorgen bij hun personeel.
> lees meer over de AI-verordening op autoriteitpersoonsgegevens.nl
Het doel van de AI-geletterdheidsverplichting is dat medewerkers AI-systemen op een verantwoorde manier gebruiken. Zonder voldoende kennis lopen organisaties het risico dat AI verkeerd wordt ingezet, bijvoorbeeld door blind te vertrouwen op een AI-advies of door discriminerende uitkomsten niet te herkennen. De verplichting moet ervoor zorgen dat AI veilig wordt gebruikt en dat de grondrechten van medewerkers en klanten beschermd blijven.
Artikel 4 van de AI-verordening is een inspanningsverplichting: de wet schrijft niet exact voor wat je moet doen, maar verwacht wel dat je concrete stappen zet. In de praktijk komt dit neer op vier stappen.
breng in kaart welke AI-systemen medewerkers gebruiken: denk aan tools als ChatGPT, Copilot of Claude, maar ook aan AI die verwerkt zit in bestaande software, bijvoorbeeld voor planning of werving en selectie
bepaal per functie welk kennisniveau nodig is: een medewerker die AI gebruikt om teksten te controleren, heeft andere kennis nodig dan iemand die AI-uitkomsten gebruikt bij personeelsbeslissingen
geef gerichte training: zorg dat medewerkers niet alleen weten hoe een tool werkt, maar ook de risico's en beperkingen ervan begrijpen
leg vast wat je hebt gedaan: documenteer welke trainingen zijn gegeven en aan wie. Zo kun je aantonen dat je aan de verplichting voldoet, mocht de toezichthouder daarnaar vragen
> lees meer over medewerkers opleiden
De verplichting geldt voor iedere organisatie die AI gebruikt, ongeacht de grootte. Er is geen uitzondering voor kleine bedrijven. Wel mag je het kennisniveau afstemmen op de functie en het risico van de toepassing. Een medewerker die AI gebruikt om notulen samen te vatten heeft minder training nodig dan iemand die AI-uitkomsten gebruikt bij sollicitatiebeslissingen.
Ja. Werk je met uitzendkrachten of gedetacheerden die met AI werken? Dan valt ook hun kennisniveau onder jouw verantwoordelijkheid als werkgever.
> lees meer over flexwerkers inzetten
De AI-geletterdheidsverplichting geldt sinds 2 februari 2025. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt in Nederland toezicht op de AI-verordening, samen met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). De handhaving is per 2 augustus 2026 van kracht.
Bij het niet naleven van de AI-geletterdheidsplicht kan een boete volgen. Deze kan oplopen tot vijftien miljoen euro of drie procent van de wereldwijde jaaromzet, het hoogste van de twee bedragen. Voor MKB-bedrijven geldt het laagste van de twee bedragen.
Heb je nog niets geregeld? Begin dan nu: toezichthouders houden bij de beoordeling rekening met de vraag of je aantoonbaar bezig bent, ook als je nog niet alles op orde hebt.
Ja. De AI-verordening maakt geen uitzondering voor kleine organisaties. Wel mag je de training afstemmen op de functie en het risico van de AI-toepassing binnen je organisatie.
Nee. Het kennisniveau dat nodig is, verschilt per functie en per AI-toepassing. Een medewerker die AI gebruikt bij personeelsbeslissingen heeft meer kennis nodig dan iemand die AI incidenteel gebruikt voor tekstcontrole.
Vanaf 2 augustus 2026 houden de Nederlandse toezichthouders hier toezicht op. Bij overtreding kunnen boetes oplopen tot vijftien miljoen euro of drie procent van de wereldwijde jaaromzet, het bedrag dat het hoogst uitvalt.
lees meer over de ai-verordening op autoriteitpersoonsgegevens.nl
Ja.Leg vast welke AI-systemen worden gebruikt, door wie, en welke training daarbij is gegeven. Zo kun je aantonen dat je aan de verplichting voldoet.
