webinar terugkijken: samen compliant

De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) introduceert een verplicht toelatingsstelsel voor ondernemingen, die zich bezig houden met het - tegen vergoeding - ter beschikking stellen van arbeidskrachten aan een ander (de inlener) voor onder diens leiding en toezicht - maar niet in dienst van die ander - verrichten van werkzaamheden. Hieronder vallen uitzending, detachering en payrolling, maar ook doorleen. Het maakt daarbij niet uit of uitlenen de hoofdactiviteit van de onderneming is of iets wat de onderneming ernaast doet. Het doel van de overheid is tweeledig: misstanden rondom flexkrachten, daaronder begrepen arbeidsmigranten, tegengaan én zorgen voor een eerlijk speelveld voor bonafide ondernemers.

De wet treedt in werking op 1 januari 2027. Het jaar 2027 geldt als een overgangsjaar, waarin de aanvragen voor toelatingen worden verwerkt. Vanaf 1 januari 2028 start de Arbeidsinspectie met de handhaving en kunnen bedrijven die arbeidskrachten ter beschikking stellen zonder daartoe bevoegd te zijn (op grond van een toelating, een ontheffing of de overgangsregeling) beboet worden of andere handhavingsmaatregelen tegemoet zien. De toelatingsplicht geldt - in geval van doorleen - voor alle schakels in de keten. Ook bedrijven die inlenen van niet bevoegde uitleners kunnen vanaf 1 januari 2028 een boete krijgen.

De wet geldt voor álle ondernemingen die - tegen vergoeding - arbeidskrachten ter beschikking stellen in Nederland, ook buitenlandse ondernemingen. De toelatingsplicht geldt niet voor collegiale uitleen, intra concern uitlening (o.a. personeels bv's) en uitbesteding van werk. Uitzonderingen op de toelatingsplicht gelden - onder voorwaarden - voor:

• sociale ontwikkelbedrijven, die arbeidsbeperkten ter beschikking stellen om te werken onder aangepaste omstandigheden;
• stichtingen die studenten ter beschikking stellen aan bedrijven in het kader van een BBL-traject, waarbij die bedrijven de beroepspraktijkvorming voor hun rekening nemen;
• particuliere beveiligingsbedrijven en recherchebureaus die voor dit werk beschikken over een vergunning van de minister van Veiligheid en Justitie.

Goed om te weten: deze bedrijven hoeven geen toelating te hebben en hoeven ook niet te voldoen aan de daarmee samenhangende verplichtingen (zoals de administratieplicht, meldplicht en het normenkader). De overige (deels al bestaande) verplichtingen uit de wet gelden wel voor hen. Denk aan de verplichting om hun ter beschikking gestelde medewerkers gelijk of - indien dit is geregeld in de toepasselijke uitleencao - gelijkwaardig te belonen en info van de opdrachtgever over diens arbeidsvoorwaarden door te sturen naar die medewerkers.

Ondernemingen (niet zijnde uitzendbureaus) voor wie het terbeschikking stellen van arbeidskrachten slechts een zeer ondergeschikte bedrijfsactiviteit kunnen een ontheffing aanvragen. Die krijgen/houden ze alleen als ze - blijkens een accountantsverklaring - voldoen/blijven voldoen aan de volgende voorwaarden:

• minder dan 10% van hun totale jaaromzet komt uit uitlenen;
• die omzet is < € 5 miljoen per jaar;
• ze kunnen aantonen dat ze voorafgaand aan de aanvraag minimaal 12 maanden loon hebben betaald.

De accountantsverklaring moet elk jaar opnieuw worden aangeleverd bij de NAU.

• inlener: de partij die (tegen vergoeding) medewerkers inhuurt van een andere partij om werkzaamheden te verrichten onder zijn leiding en toezicht.
• uitlener: de partij die (tegen vergoeding) personeel ter beschikking stelt aan een andere partij (de inlener) om onder leiding en toezicht van die andere partij te werken.

In geval van doorleen is de doorlener zowel inlener als uitlener.

In geval van uitlenen (terbeschikkingstelling van personeel) wordt extra personeelscapaciteit geleverd. De leverancier is verantwoordelijkheid voor het ter beschikking stellen van gekwalificeerde medewerkers. Deze medewerkers werken 'onder leiding en toezicht' van de inlener. Dit betekent dat zij - net als de eigen werknemers van de inlener - (in meerdere of mindere mate, afhankelijk van de functie) worden aangestuurd door de inlener. Deze bepaalt niet alleen wat zij doen, maar ook hoe, waar en wanneer ze hun werk doen. De leverancier is niet verantwoordelijk is voor de uitvoering (en het resultaat) van de werkzaamheden.

Bij consultancy, outsourcing, contracting, aanneming van werk, opdrachtneming etc. besteedt de opdrachtgever het werk zelf uit aan een aan andere partij (de opdrachtnemer). Deze is daarmee (wel) verantwoordelijk voor de wijze waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd (en het resultaat daarvan) en de aansturing van de bij de werkzaamheden betrokken medewerkers. De opdrachtgever bepaalt wat er moet worden opgeleverd, de opdrachtnemer bepaalt hoe, waar en wanneer hij dit doet. De opdrachtnemer behoudt zelf het gezag over de medewerkers. De Wtta is in dit geval niet van toepassing.

Goed om te weten: de feitelijke situatie is leidend: is op papier sprake van uitbesteding van werkzaamheden, maar heeft de opdrachtgever in de praktijk toch leiding en toezicht, dan valt de dienstverlening alsnog onder de Wtta.

Bestaande dienstverlening laat zich niet zomaar omzetten naar het 'aannemen' van door de opdrachtgever uitbesteed werk (ook wel genaamd: consultancy, outsourcing, contracting, aanneming van werk etc). Bij 'aanneming' besteedt de opdrachtgever werkzaamheden uit en ben jij als opdrachtnemer verantwoordelijk voor de uitvoering en het resultaat daarvan en de aansturing van de daarbij door jou betrokken medewerkers. Dat is dus iets anders dan het inhuren van capaciteit. Bovendien, 'wezen gaat voor schijn': niet alleen zal je de afspraken met je opdrachtgevers en medewerkers moeten herzien, maar ook de inhoud van de dienstverlening. Zolang de opdrachtgever in de praktijk 'leiding en toezicht' blijft uitoefenen op het werk en jouw medewerkers, heb je een toelating nodig en moet je voldoen aan alle wettelijke bepalingen die gelden voor het ter beschikking stellen van arbeidskrachten, waaronder de toelatingsplicht. Blijven doen wat je doet en alleen op papier je dienstverlening aanpassen is dus niet voldoende!

Als bij een inspectie wordt vastgesteld dat er in een concreet geval geen sprake is van 'aanneming', maar van 'terbeschikkingstelling' overtreedt je de wet (want zonder toelating mag je niet ter beschikking stellen), kan je forse boetes krijgen en is de kans groot dat de opdracht wordt stopgezet. 

Omgekeerd: als de opdrachtgever terbeschikkingstelling uitvraagt en wij daarom met jou een overeenkomst hebben op basis van terbeschikkingstelling,  kunnen wij de samenwerking met jou niet voortzetten als je je dienstverlening opeens gaat 'omkatten' naar het aannemen van uitbesteed werk. 

In beginsel is voor elke toelating een volledig inspectierapport (over naleving van het normenkader) nodig. Op deze hoofdregel gelden 2 uitzonderingen:

1. ondernemingen die een SNA keurmerk hebben (op basis van NEN TBA 4400-1 of 2) kunnen zonder inspectierapport worden toegelaten. Deze bureaus voldoen namelijk al grotendeels aan het normenkader en worden hier periodiek op getoetst
2. ondernemingen die niet op tijd (bij de aanvraag voor toelating, voor 1 juli 2027) een inspectierapport kunnen overleggen bij gebrek aan capaciteit van de geaccrediteerde inspectie instellingen.

De verwachting is dat dusdanig veel ondernemingen toelating gaan aanvragen dat tijdige verkrijging van een inspectierapport voor veel ondernemingen niet haalbaar zal zijn. Om te voorkomen dat deze ondernemingen op 1 januari 2028 per direct moeten stoppen met hun uitleenactiviteiten kunnen zij zich in de periode van 1 november t/m 31 december 2026 aanmelden voor de overgangsregeling. Op de website van de NAU staat vermeld hoe je je moet aanmelden. Let op: aanmelding voor de overgangsregeling alleen is niet genoeg. Je moet ook tijdig (voor 1 juli 2027) toelating aanvragen en kunnen laten zien dat je actief bezig bent met het verkrijgen van een inspectierapport. Voldoe je aan al die eisen, dan mag je personeel blijven uitlenen terwijl je wacht op het inspectierapport en het besluit op jouw aanvraag. 

Inleners kunnen zich niet aanmelden voor de overgangsregeling, zij hoeven immers geen toelating aan te vragen, tenzij ze ook uitlenen (dit is het geval bij doorleen). Inleners mogen vanaf 1 januari 2028 nog wel zaken doen met uitleners die toegelaten zijn tot de overgangsregeling. Deze uitleners worden apart vermeld in het openbare NAU register (beoogde livegang: 1 juli 2027)

Op grond van de WTTA is de uitlener verplicht om alle info die hij heeft gekregen van de inlener over diens arbeidsvoorwaarden te delen met de flexkracht.

Op grond van de - per 31/12/2026 aangepaste - Waadi is elke uitlener verplicht tot 'equal pay': zijn uitgeleende medewerkers hebben recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden als hun collega's in dienst van de inlener (voor zover werkzaam in een gelijk(waardig)e functie) toekent. Voor pensioen geldt het uitgangspunt van gelijkwaardigheid: heeft de inlener een beter pensioen dan de uitlener, dan kan dit gecompenseerd worden met een andere arbeidsvoorwaarde, bijvoorbeeld extra loon. Valt de inlener onder een van de cao's in de uitleenbranche (ABU, VvDN, NBBU)? Dan moet de totale bruto waarde van de arbeidsvoorwaarden tenminste gelijk zijn aan het totaalpakket van de inlener. De arbeidsvoorwaarden van de uitlener hoeven dus niet precies gelijk te zijn aan die van de inlener, als de waarde onderaan de streep maar minimaal gelijk is.

In geval van payrolling kan niet worden volstaan met een gelijkwaardig arbeidsvoorwaardenpakket. De arbeidsvoorwaarden moeten dan gelijk zijn, met uitzondering van het pensioen. Hiervoor kan het payrollbedrijf kiezen tussen de pensioenregeling van de inlener en het 'adequate' payrollpensioen. De Arbeidsinspectie kan onderzoek doen naar de juiste beloning.

De inspectie instellingen zullen bij de inspecties op het normenkader niet alle arbeidsvoorwaarden Daarnaast zullen de inspectie instellingen controleren of de juiste beloning wordt uitgevraagd, toegepast

Leveranciers en opdrachtgevers kunnen met hun vragen over de Wtta, contracten en procesinrichting terecht bij hun vaste contactpersoon/accountmanager binnen Randstad Enterprise of mailen naar leveranciers@randstadenterprise.nl. Algemene informatie rond wet- en regelgeving is te vinden op onze website. 

Als inlener heb je een vergewisplicht: je moet controleren of jouw leveranciers (bij doorleen: alle leveranciers in de keten) zijn toegelaten of anderszins - op basis van een ontheffing of de overgangsregeling - bevoegd zijn om personeel uit te lenen. Je kan dit - vanaf 1 juli 2027 - doen door het openbaar NAU register (gratis) te raadplegen.

Goed om te weten: je zult bij controles moeten aantonen dat je aan je vergewisplicht hebt voldaan. Leg bewijs hiervan (bijv. een screenshot van het register) vast bij start van de inhuur en blijf aantoonbaar monitoren. Tip: meld je aan om meldingen van het openbaar register in de status van jouw leverancier te ontvangen.

In sommige gevallen is geen toelating nodig. Bijvoordeeld als een sociaal werkbedrijf arbeidsbeperkte medewerkers uitleent. Bedrijven die niet onder de toelatingsplicht vallen staan niet in het openbare register, maar mogen wél uitlenen. Check dus vooraf of jouw leverancier onder een wettelijke uitzondering valt.

Als inlener heb je ook een administratieplicht. Je moet uiterlijk vóór de start van de werkzaamheden vastleggen welke medewerker aan jou wordt uitgeleend en door welke onderneming dat gebeurt. Check altijd bij je leverancier of de medewerker bij hem in dienst is of bij een andere partij (doorleen). In het laatste geval moet ook de werkgever over een toelating beschikken. De uitlener moet de door jou vast te leggen info aanleveren.

Tot slot: naleving van de WTTA is een ketenverantwoordelijkheid: jouw leverancier kan alleen een toelating krijgen/behouden als jij hem daartoe in staat stelt. Dit betekent bijvoorbeeld dat je de werktijden moet aanleveren/goed moet controleren en tijdig alle info over jouw arbeidsvoorwaarden bij de uitlener moet aanleveren.

Beknopte informatie over het normenkader vind je op de websites van de NAU, inspectie instellingen, ABU en NBBU. De meest recente versie van de tekst van het normenkader en het bijbehorende inspectieschema (februari 2026) vind je hier.

In de laatst gepubliceerde versie van het inspectieschema (bijlage II bij de ministeriele regeling nr. 2026-0000042437 tot wijziging van de Regling Waadi in verband met de invoering van een toelatingsplicht voor het ter beschikking stellen van arbeidskrachten) zijn uitvoeringsinstructies opgenomen voor de inspectie instellingen. Het is echter nog niet voor alle normen helemaal helder waar het bewijs aan moet voldoen. Hierover wordt nog overlegd tussen de bij het toelatingstelsel betrokken partijen. 
Dit geldt bijvoorbeeld voor de vraag of en zo ja, wat voor soort handtekening vereist is om te kunnen aantonen dat de arbeidsovereenkomst aan de medewerker is verstrekt. Hou de berichtgeving van de inspectie-instellingen en - als je ABU of NBBU-lid bent - de brancheorganisaties hierover in de gaten!
Norm 5.3 (loonverhoudingsvoorschrift/doorsturen van informatie) wordt pas in een later stadium nader ingevuld. 
Het is wel duidelijk dat alle normen aantoonbaar moeten worden nageleefd. Je zult dus alles moeten kunnen onderbouwen met digitale en/of schriftelijke documentatie. 

De Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) is de nieuwe, onafhankelijke overheidsinstantie die het stelsel gaat uitvoeren,. De NAU beoordeelt alle toelatingsaanvragen, beheert het openbare Wtta-register (dat vanaf de zomer van 2027 live gaat) en werkt nauw samen met onder meer de Belastindienst en de Arbeidsinspectie. De NAU wijst ook de instellingen aan die periodiek controleren op naleving van het normenkader en kan aanbevelingen doen over de verbetering van het stelsel. 

De wet gaat op 1 januari 2027 en wordt gehandhaafd vanaf 1 januari 2028. Wil je zeker weten dat je geen boetes krijgt in 2028 dan is het dus wel zaak dat jouw leveranciers zich vóór 1 januari 2027 hebben aangemeld voor de overgangsregeling én uiterlijk 30 juni 2027 hun toelatingsaanvraag hebben ingediend. Vraag je leveranciers een bevestiging of bewijs van aanmelding en aanvraag toelating te overleggen, zolang het openbaar register er nog niet is.

Uitleners moeten vanaf 1 januari 2027 voldoen aan de wet en het bijbehorende normenkader. Omdat uitleners hier met terugwerkende kracht op geinspecteerd worden is het wel zaak dat zij dit ook daadwerkelijk per 1 januari hebben ingeregeld. Ga hierover in gesprek met je leveranciers, pas contracten zo nodig aan en zorg ervoor dat jij je leveranciers in staat stelt om hun verplichtingen na te komen, voor zover zij daarvoor afhankelijk zijn van jou. Denk bijvoorbeeld aan het doorgeleiden van de info van de opdrachtgever over diens arbeidsvoorwaarden en het evt. (indien de tijdverantwoording door de klant wordt aangeleverd) van de werktijden.

De sancties zijn niet mals. Als een inlener vanaf 1 januari 2028 personeel inhuurt van een bureau dat niét is toegelaten, riskeren beide partijen hoge bestuurlijke boetes van de Arbeidsinspectie. Bij herhaaldelijke overtreding kan de inspectie zelfs besluiten om het werk op de locatie volledig stil te leggen. Uitleners die zich niet aan de regels houden riskeren bovendien verlies van hun toelating. Zij kunnen dan geen personeel meer uitlenen. Als inlener mag jij per direct geen personeel meer inhuren van uitleners die hun toelating kwijt zijn. Jij hebt er dus ook belang bij om je flexpartners in staat te stellen te voldoen aan de wet, bijvoorbeeld door tijdig - aantoonbaar en herleidbaar - alle informatie over de bij jullie toepasselijke arbeidsvoorwaarden aan te leveren.