wat maakt een werkomgeving veilig?

Een veilige werkomgeving is een werkplek waar je zonder gevaar en zonder angst je werk doet. De Arbowet verplicht je werkgever daarvoor te zorgen. Dat begint bij goede spullen en veilige machines. Het gaat door tot een werksfeer zonder pesten, intimidatie en discriminatie.

Je werkgever moet de risico's op je werk in kaart brengen en aanpakken. Ook de risico's voor je hoofd, zoals werkdruk en ongewenst gedrag. Jij hoort daarover uitleg te krijgen. Weet je niet wat er geregeld is? Vraag het je leidinggevende of de preventiemedewerker. 

dit mag je van je werkgever verwachten voor een veilige werkomgeving

Veiligheid is niet vrijblijvend, de Arbowet legt de plicht bij je werkgever. We zetten hieronder op een rij wat je werkgever minimaal voor je regelt:

  • veilige machines, gereedschap en beschermingsmiddelen, gratis voor jou
  • uitleg en instructie over hoe je veilig werkt, ook als uitzendkracht
  • een aanpak tegen werkdruk, pesten, intimidatie, discriminatie en agressie
  • een vertrouwenspersoon of een andere plek waar je veilig iets meldt
  • een klachtenregeling en een bedrijfsarts die je helpt als je klachten krijgt

Werk je via Randstad? Dan zorgen wij samen met de opdrachtgever dat dit klopt. Twijfel je ergens over? Je contactpersoon regelt het. Wat er verder in je arbeidsvoorwaarden staat, check je daar. Wat is ongewenst gedrag en bij wie meld je het? Hieronder helpen we je op weg:

wat je meemaakt

is dat ongewenst gedrag

bij wie meld je het

een collega maakt week na week grapjes over jou

ja, pesten

eerst de collega zelf, daarna je leidinggevende

je leidinggevende schreeuwt of dreigt met ontslag

ja, intimidatie

HR of de vertrouwenspersoon

een collega maakt opmerkingen over je lichaam of raakt je aan

ja, seksuele intimidatie

de vertrouwenspersoon, bij ernstige gevallen ook de politie

je krijgt minder loon om je afkomst, leeftijd of geslacht

ja, discriminatie

je werkgever, daarna het College voor de Rechten van de Mens

je krijgt één keer stevige kritiek op je werk

nee, dat hoort bij werk

niemand, wel bespreken als het blijft schuren

je werkt met een kapotte machine

ja, een onveilige werkplek

je leidinggevende, en stop het werk bij direct gevaar

Bijna altijd meld je het eerst dichtbij, bij de collega zelf of je leidinggevende. Levert dat niets op? Dan ga je een stap hoger. Welke afspraken over veiligheid in jouw sector gelden, staat vaak ook in je cao. Denk aan regels over beschermende kleding, pauzes en nachtdiensten. Ken je die afspraken? Dan spreek je je werkgever er makkelijker op aan. 

wat is psychologische veiligheid op het werk?

Psychologische veiligheid betekent dat je durft te zeggen wat je denkt. Je stelt een domme vraag zonder dat iemand zucht. Je geeft een fout toe zonder straf. Je zegt tegen je leidinggevende dat een plan niet werkt. In een team met psychologische veiligheid leren mensen sneller en maken ze minder fouten. Slim bedacht, toch?

Het tegenovergestelde herken je ook. Iedereen knikt in de vergadering en klaagt daarna bij de koffieautomaat. Fouten blijven verborgen tot het misgaat. Nieuwe collega's houden hun mond. Dat is niet alleen onprettig, het is ook onveilig. Hoe zo'n cultuur ontstaat en hoe je die herkent staat bij bedrijfscultuur.

zo draag je zelf bij aan psychologische veiligheid in je team

Psychologische veiligheid maak je samen, ook zonder leidinggevende. Kleine dingen maken al verschil. Hieronder staan vier dingen die je morgen al doet:

  • stel zelf de eerste vraag in een vergadering, dan durven anderen ook
  • geef toe als je iets niet weet of fout deed, dat geeft anderen ruimte
  • bedank een collega die kritiek geeft, ook als het even schuurt
  • spreek iemand aan die een ander onderbreekt of belachelijk maakt

Ook als uitzendkracht of nieuwe collega doe je hieraan mee. Je hoort net zo goed bij het team, dus begin gewoon morgen met de eerste stap. Meer over goed samenwerken en feedback geven vind je bij samenwerken. Wel zo handig!

wat is pesten op de werkvloer?

Pesten op het werk is gedrag dat steeds terugkomt en jou beschadigt. Denk aan roddelen, buitensluiten, kleineren, werk afpakken of grapjes die altijd over jou gaan. Eén rotopmerking is nog geen pesten. Gebeurt het week na week? Dan wel.

Pesten is nooit jouw schuld. Het is ongewenst gedrag en je werkgever moet het aanpakken. Dat staat in de Arbowet. Je hoeft het dus niet te slikken en je hoeft het ook niet alleen op te lossen. 

wat doe je als een collega je pest?

Zet deze stappen, in deze volgorde. Stop na elke stap als het is opgelost.

  1. spreek de pester rustig aan, als je dat durft, en zeg wat het met je doet
  2. schrijf alles op, met datum, wat er gebeurde en wie erbij was
  3. bespreek het met je leidinggevende, of met de leidinggevende daarboven als die zelf pest
  4. ga naar de vertrouwenspersoon, die helpt je vertrouwelijk verder
  5. dien een klacht in via de klachtenregeling of bij HR
  6. word je er ziek van? Ga naar de bedrijfsarts

Hoe bewijs je pesten op het werk? Met je aantekeningen, met mails en berichten en met collega's die het zagen. Bewaar alles op een veilige plek buiten het werk, dan vind je het snel terug. Wat doe je in de situaties hieronder?

situatie

wat je doet

voorbeeld

resultaat

een collega maakt steeds grapjes over je

je spreekt de collega apart aan

'ik merk dat je vaak grapjes over mij maakt, ik wil dat je daarmee stopt'

vaak stopt het hier al

het gaat door na je gesprek

je meldt het bij je leidinggevende met je aantekeningen

drie voorbeelden met datum

je leidinggevende moet ingrijpen

je leidinggevende doet niets

je gaat naar de vertrouwenspersoon en dient een klacht in

klacht via de klachtenregeling

een onafhankelijk onderzoek

je raakt ziek door de situatie

je meldt je ziek en vraagt een gesprek met de bedrijfsarts

bedrijfsarts adviseert werkgever

aanpak van de oorzaak, niet alleen van jouw klachten

Levert een stap niets op? Dan is er altijd een volgende. Verandert er niets, ook niet na een klacht? Dan kom je bij vertrek soms in aanmerking voor een vergoeding, als je werkgever ernstig tekort schoot. Wil je weten hoe dat werkt? Kijk dan bij transitievergoeding.

zo herken je intimidatie op de werkvloer

Intimidatie is gedrag dat je bang maakt of onder druk zet. Schreeuwen, dreigen met ontslag als je niet overwerkt, of steeds te dichtbij komen. Seksuele intimidatie hoort hier ook bij, van opmerkingen over je lichaam tot ongewenste aanrakingen. Ook hier geldt, één keer is al te veel.

Zeg duidelijk dat je het niet wilt, als dat veilig voelt. Schrijf het op en meld het bij je leidinggevende of de vertrouwenspersoon. Bij ernstige intimidatie doe je aangifte bij de politie. Je werkgever moet elke melding serieus nemen en onderzoeken. En je werkgever mag je nooit straffen omdat je iets meldt. Handig om te weten!

zo pak je discriminatie op de werkvloer aan

Discriminatie is dat iemand je anders behandelt om wie je bent. Om je afkomst, je leeftijd, je geloof, een beperking, je geslacht of op wie je valt. Bijvoorbeeld als je steeds de promotie misloopt of minder verdient dan een collega met hetzelfde werk. Of als je geen contract krijgt om je zwangerschap. Dat is verboden.

Meld het bij je werkgever en houd bij wat er gebeurt. Kom je er samen niet uit? Dan leg je het gratis voor aan het College voor de Rechten van de Mens. Ook de vakbond helpt. Hieronder staan vier situaties en wat je dan doet:

  • krijg je minder loon dan een collega met hetzelfde werk en dezelfde ervaring? Vraag dan uitleg en check je cao
  • maakt een collega steeds opmerkingen over je afkomst? Dat is discriminatie, meld het bij je leidinggevende of de vertrouwenspersoon
  • dreigt je leidinggevende met ontslag als je niet elke avond overwerkt? Dat is intimidatie, meld het bij HR
  • ben je zwanger en krijg je ineens geen verlenging? Dat mag vaak niet, vraag het het College voor de Rechten van de Mens

Voel je je nergens gehoord? Dan zoek je een werkgever waar het wel veilig is. Twijfel je over jouw situatie? Je contactpersoon bij Randstad helpt je graag verder.

veelgestelde vragen over over veiligheid op de werkvloer

  • mag ik weigeren om onveilig werk te doen?

    Ja, is er direct gevaar voor jou of anderen? Dan mag je het werk stoppen en dat meteen melden bij je leidinggevende. Je werkgever mag je daar niet voor straffen. Werk je via een uitzendbureau? Meld het ook bij je contactpersoon bij Randstad.

  • wat doet een vertrouwenspersoon precies?

    Een vertrouwenspersoon luistert, denkt mee en helpt je bij de volgende stap. Alles wat je vertelt blijft vertrouwelijk. De vertrouwenspersoon lost het niet zelf op en meldt niets zonder jouw toestemming. Is er geen vertrouwenspersoon bij je werkgever? Vraag dan naar een externe vertrouwenspersoon.

  • krijg ik ontslag als ik een klacht indien?

    Nee, je werkgever mag je niet ontslaan of benadelen omdat je een klacht indient over ongewenst gedrag. Gebeurt het toch? Dan vecht je dat aan. De pagina over ontslag door je werkgever legt uit hoe zo'n ontslag werkt en wat je rechten zijn.

  • kan ik pesten melden bij de arbeidsinspectie?

    Ja, pakt je werkgever pesten, intimidatie of discriminatie niet aan? Dan meld je dat bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Die controleert of je werkgever genoeg doet. Doe dit als de stappen binnen het bedrijf niets opleverden.

  • hoe ga ik om met stress door een onveilige werkplek?

    Praat erover, met een collega, een vriend of je huisarts. Slaap je slecht of pieker je veel? Meld het bij de bedrijfsarts, ook als je niet ziek bent. Hoe je je energie op peil houdt, lees je bij vitaliteit. En kijk gerust rond naar een plek waar het beter voelt. Meer tips vind je bij stressbestendig en de vacatures staan voor je klaar.