welke soorten verlof zijn er en wat krijg je betaald?

Verlof is vrij van werk om een andere reden dan vakantie. Er zijn twee groepen. Wettelijk verlof staat in de wet en krijg je altijd, zoals zorgverlof en calamiteitenverlof. Bijzonder verlof staat in je cao of contract en verschilt per werkgever. Je vakantiedagen staan daar los van.

Hoe lang je vrij krijgt en of je loon doorloopt, hangt af van het soort verlof. We zetten de belangrijkste verlofsoorten hieronder voor je naast elkaar:

soort verlof

wanneer

hoe lang

je loon

calamiteitenverlof

een plotselinge situatie die je direct moet regelen

een paar uur tot een paar dagen

loopt door

kortdurend zorgverlof

een zieke naaste heeft jouw zorg nodig

twee keer je wekelijkse uren per jaar

minimaal 70%

langdurend zorgverlof

een naaste is levensbedreigend of langdurig ziek

zes keer je wekelijkse uren per jaar

geen loon, tenzij je cao anders zegt

bijzonder verlof

trouwen, verhuizen, een uitvaart, een jubileum

staat in je cao, vaak één tot vier dagen

meestal door

onbetaald verlof

een lange reis, studie of adempauze

in overleg met je werkgever

geen loon

zwangerschaps- en geboorteverlof

een kind komt

minimaal zestien weken, partner een week plus vijf weken

uitkering van het UWV of loon

Wettelijk verlof kent vaste uren, bijzonder verlof niet. Check daarom eerst je cao, daar staan vaak ruimere regels in dan in de wet.

Alles over verlof rond een geboorte zoek je op bij zwangerschapsverlof. En je vrije dagen voor vakantie regel je via je vakantiedagen.

verlof aanvragen, zo doe je dat

Verlof vraag je aan bij je leidinggevende, het liefst schriftelijk. Bij calamiteitenverlof mag dat achteraf, want je moet direct weg. Bij zorgverlof meld je het zo snel het lukt en vertel je waarom. Je werkgever mag een bewijs vragen, maar geen medische details. Werk je via Randstad? Dan meld je verlof gewoon bij je contactpersoon.

Mag je werkgever verlof weigeren? Wettelijk verlof alleen bij een zwaarwegend bedrijfsbelang, en dat komt zelden voor. Bijzonder verlof en onbetaald verlof zijn een afspraak, dus daar mag je werkgever nee zeggen. Vraag het dus op tijd aan. Wel zo handig!

wat valt onder bijzonder verlof en wie regelt het?

Bijzonder verlof is betaald vrij voor een bijzondere gebeurtenis in je leven. Denk aan je huwelijk, een verhuizing, een uitvaart of je 25-jarig jubileum. De wet regelt dit niet. Het staat in je cao, je contract of het personeelshandboek. Daarom verschilt het per werkgever hoeveel dagen je krijgt.

Werk je bij een bedrijf zonder cao? Dan is bijzonder verlof geen recht. Veel werkgevers geven het toch, omdat het gewoon netjes is. Staat er niets over op papier? Dan spreek je het samen af. We zetten hieronder op een rij wat cao's vaak regelen:

gebeurtenis

wat veel cao's geven

let op

je eigen huwelijk of geregistreerd partnerschap

een tot twee dagen

soms ook een dag voor de ondertrouw

overlijden van je partner, kind of ouder

vier dagen, van overlijden tot en met de uitvaart

vaak ruimer dan bij andere familie

overlijden van een broer, zus, grootouder of schoonouder

een tot twee dagen

vaak alleen de dag van de uitvaart

verhuizing

een dag

soms alleen bij een verhuizing voor je werk

huwelijk van je kind, ouder, broer of zus

een dag

alleen op de dag zelf

jubileum van jezelf of je bedrijf

een dag

vaak vanaf 12,5 of 25 jaar in dienst

doktersbezoek of tandarts

vaak in eigen tijd, soms in werktijd

check of je het buiten werktijd moet plannen

De meeste cao's geven een tot vier dagen, afhankelijk van de gebeurtenis. Overlijdt je vader of moeder? Dan krijg je in de meeste cao's vier dagen bijzonder verlof. Die lopen van de dag van overlijden tot en met de uitvaart.

Heb je meer tijd nodig? Dan bespreek je dat met je werkgever, bijvoorbeeld als vakantie of onbetaald verlof. Check de precieze dagen in jouw cao of contract.

wat is calamiteitenverlof precies?

Deze twee lopen vaak door elkaar. Het verschil zit in de verrassing. Calamiteitenverlof is voor iets wat je niet zag aankomen en direct moet regelen. Je kind is ziek op school, een waterleiding springt of je partner moet naar het ziekenhuis. Bijzonder verlof is voor iets wat je van tevoren plant, zoals je bruiloft.

Twijfel je of iets een calamiteit is? Kijk naar de tijd. Een lekkage moet vandaag, een verhuizing plan je weken vooruit.

Calamiteitenverlof is betaald en duurt meestal een dag, daarna gaat het over in zorgverlof of vakantie. Handig om te weten!

wanneer heb je recht op zorgverlof?

Zorgverlof krijg je als een naaste ziek is en jij de enige bent die de zorg kan geven. Onder naasten vallen je partner, je kind, je ouders, broers en zussen, grootouders en kleinkinderen. Ook huisgenoten en goede vrienden tellen mee, als de zorg echt van jou moet komen. 

Er zijn twee vormen. Kortdurend zorgverlof voor een paar dagen, bijvoorbeeld bij griep of na een operatie. Langdurend zorgverlof voor langere tijd, als iemand levensbedreigend of langdurig ziek is. Je werkgever mag beide vormen alleen weigeren als het bedrijf daardoor echt in de problemen komt.

kortdurend en langdurend zorgverlof berekenen

Hoeveel zorgverlof je krijgt, hangt af van je contracturen. Kortdurend zorgverlof is twee keer je wekelijkse uren per jaar. Werk je 32 uur per week? Dan heb je 64 uur kortdurend zorgverlof. Langdurend zorgverlof is zes keer je wekelijkse uren per jaar. Bij 32 uur is dat 192 uur.

Bij kortdurend zorgverlof krijg je minimaal 70% van je loon, en nooit minder dan het minimumloon. Verdien je € 25 bruto per uur? Dan krijg je minimaal € 17,50 per uur tijdens je verlof. Verdien je minder, bijvoorbeeld € 18 per uur? 70% is dan € 12,60. Dat ligt onder het minimumloon, dus je krijgt het minimumloon per uur. Veel cao's betalen gewoon 100% door. Mooi meegenomen, toch? Bij langdurend zorgverlof krijg je volgens de wet geen loon, maar ook daar zijn cao's vaak ruimer. Check dus altijd je cao en je loonstrook. 

Je mag zorgverlof ook in losse uren opnemen, bijvoorbeeld elke week een middag. Zo combineer je zorg en werk. Wil je langer vrij dan de wet regelt? Dan is onbetaald verlof een optie, zonder loon en meestal zonder opbouw van vakantiedagen en pensioen.

verlof in de praktijk

Hoe werkt verlof opnemen in de praktijk? Vijf situaties bij een contract van 32 uur per week staan hieronder.

  • je kind is ziek en moet van school worden opgehaald? De eerste dag is calamiteitenverlof, daarna kortdurend zorgverlof
  • je vader overlijdt en jij regelt de uitvaart? Meestal vier dagen bijzonder verlof, plus extra dagen in overleg
  • je partner is maanden ernstig ziek? Langdurend zorgverlof tot 192 uur per jaar, in losse dagdelen als je wilt
  • je gaat trouwen op een vrijdag? Een tot twee dagen bijzonder verlof, check je cao voor het precieze aantal
  • je wilt drie maanden reizen? Onbetaald verlof in overleg met je werkgever, zonder loon en zonder opbouw

Werk je via Randstad? Dan gelden de cao voor uitzendkrachten en vaak ook de verlofregels van de opdrachtgever. Je contactpersoon vertelt je wat voor jou geldt. Fijn, toch?

ziek melden bij ziekteverlof, zo doe je dat

Ziekteverlof is geen officieel verlof, maar zo noemen veel mensen het als ze ziek thuis zijn. Ben je ziek? Dan meld je dat op je eerste ziektedag bij je werkgever, meestal voor het begin van je werktijd. Check het verzuimprotocol van je bedrijf, daar staat hoe je dat doet. Vaak moet je bellen, een appje is dan niet genoeg.

Je hoeft niet te vertellen wat je mankeert. Wel zeg je hoe lang je denkt thuis te zijn en hoe je bereikbaar bent. Je werkgever mag je tijdens de eerste twee jaar ziekte niet ontslaan, op uitzonderingen na zoals de proeftijd. Hoe dat zit, lees je bij ontslag door je werkgever.

je loon tijdens ziekte

Ben je ziek? Dan betaalt je werkgever minimaal 70% van je loon door, maximaal twee jaar lang. In het eerste jaar krijg je nooit minder dan het minimumloon. Veel cao's betalen het eerste jaar 100%. Je werkgever mag maximaal twee wachtdagen inhouden, als dat in je cao of contract staat.

Werk je als uitzendkracht? Dan hangt het af van je contract. Bij een contract zonder uitzendbeding betaalt het uitzendbureau je loon gewoon door. Bij een contract met uitzendbeding regelt de cao voor uitzendkrachten wat er gebeurt. Soms krijg je dan een Ziektewetuitkering van het UWV. Wat er in jouw contract staat, check je bij arbeidsovereenkomst. Twijfel je over jouw situatie? Je contactpersoon bij Randstad helpt je graag verder.

veelgestelde vragen verlof

  • krijg ik verlof als mijn kind ziek is en ik geen opvang heb?

    Ja, meld het meteen bij je leidinggevende, ook als je al onderweg naar school bent. De eerste dag is calamiteitenverlof, met loon. Blijft je kind daarna ziek en ben jij de enige die zorgt? Dan neem je kortdurend zorgverlof, tegen minimaal 70% van je loon.

  • bouw ik vakantiedagen op tijdens verlof?

    Tijdens betaald verlof en tijdens ziekte bouw je gewoon vakantiedagen op. Tijdens onbetaald verlof meestal niet, want je krijgt dan geen loon. Ook je pensioenopbouw stopt dan vaak. Bespreek dat vooraf met je werkgever.

  • mag ik zorgverlof opnemen voor een vriend of buurvrouw?

    Ja, de wet noemt ook mensen buiten je familie, zoals een huisgenoot of een goede vriend. Voorwaarde is dat jij echt de enige bent die de zorg kan geven. Je werkgever mag daar vragen over stellen.

  • wat als mijn werkgever bijzonder verlof weigert?

    Staat het verlof in je cao? Dan mag je werkgever het niet weigeren. Staat het nergens op papier? Dan is het een gunst en mag je werkgever nee zeggen. Vraag dan of je een vakantiedag of onbetaald verlof mag opnemen. Hoe je netjes vrij vraagt staat bij arbeidsvoorwaarden.

  • krijg ik ziekteverlof als ik ziek word tijdens mijn vakantie?

    Ja, je hebt zeker recht op ziekteverlof! Word je ziek op vakantie? Meld je dan meteen ziek bij je werkgever, ook vanuit het buitenland. De ziektedagen tellen dan niet als vakantiedagen, je krijgt ze terug. Bewaar een verklaring van een arts. Slim bedacht, toch?