wat is inkomstenbelasting?

Inkomstenbelasting is de belasting over alles wat je in een jaar verdient en bezit. Werk je in loondienst? Dan betaal je het grootste deel al gewoon via je loonheffing. Je werkgever houdt dat elke maand in en draagt het af aan de Belastingdienst.

Eén keer per jaar doe je aangifte, meestal tussen 1 maart en 1 mei. Betaalde je te veel via je loonheffing? Dan krijg je geld terug. Te weinig? Dan betaal je bij. Wil je weten hoe die loonheffing werkt? Kijk dan bij belasting over je loon.

wanneer betaal je inkomstenbelasting?

Vanaf de eerste euro. Er is geen drempel waar je onder blijft. Wel krijg je kortingen op de belasting, de heffingskortingen. Iedereen krijgt de algemene heffingskorting. Werk je? Dan komt de arbeidskorting erbij. Daardoor betaal je bij een klein inkomen bijna niets. Verdien je een gewoon salaris? Dan is het tarief ruim een derde en gaan je kortingen van dat bedrag af.

Je betaalt niet over elke euro hetzelfde percentage. Nederland werkt met schijven. Over het deel van je inkomen boven een grens geldt een hoger percentage. Dat heet een progressief stelsel. Daarnaast deelt de Belastingdienst je inkomen op in drie boxen. Hieronder zie je welke box bij welk inkomen hoort.

box

wat valt erin

tarief

voor wie vooral

box 1

je loon, uitkering, pensioen en je eigen huis

schijven, van ruim een derde tot bijna de helft

iedereen met werk of een uitkering

box 2

winst uit een bedrijf waarvan je minimaal 5% van de aandelen hebt

een vast percentage over je winstuitkering

ondernemers met een bv

box 3

spaargeld, beleggingen, crypto en een tweede woning

belasting over een vast rendement, boven de vrijstelling

mensen met flink spaargeld of beleggingen

Voor de meeste mensen is box 1 de enige box die telt. Pak je loonstrook er even bij, daar zie je wat je werkgever daarvoor inhoudt. Je loonheffing staat er apart op. Klopt dat bedrag ongeveer met deze uitleg? Dan zit je goed!

zo betaal je inkomstenbelasting in box 1, 2 en 3

De drie boxen staan los van elkaar. Je betaalt per box apart en verrekent ze niet met elkaar. Een verlies in box 3 haalt dus niets af van je loon. Ook het moment waarop je betaalt verschilt per box. Hieronder lees je hoe dat per box gaat.

  • box 1, je betaalt elke maand vooraf via je loonheffing en rekent bij je aangifte af
  • box 2, je betaalt pas als je bedrijf winst aan jou uitkeert of als je je aandelen verkoopt
  • box 3, je betaalt over je bezit op 1 januari, ook als je later in het jaar alles uitgeeft

De meeste mensen betalen alleen in box 1. Heb je flink gespaard? Dan komt box 3 erbij. Alleen het deel boven de vrijstelling telt dan mee. Check dat snel na op het jaaroverzicht van je bank. De pagina over belasting over spaargeld legt uit hoe dat werkt.

aftrekposten, zo betaal je minder

In box 1 mag je een aantal kosten van je inkomen aftrekken. Daardoor daalt je belasting. Denk aan de rente van je hypotheek, je inleg voor extra pensioen en zorgkosten die je zelf betaalde. Ook een gift aan een goed doel telt soms mee. Je vult aftrekposten zelf in bij je aangifte, want de Belastingdienst kent ze niet altijd. Bewaar je bonnen en overzichten, want de Belastingdienst mag ernaar vragen.

Heb je een auto van de zaak? Dan gaat er juist iets bij je inkomen op. Dat heet bijtelling. Hoe dat werkt, lees je bij bijtelling auto. Rij je met je eigen auto naar je werk? Dan is je reiskostenvergoeding tot een vast bedrag per kilometer belastingvrij. Goed geregeld, toch?

hoeveel inkomstenbelasting betaal je?

Stel dat je € 36.000 bruto per jaar verdient, dus € 3.000 per maand. Dan zit je met je hele inkomen in de eerste schijf. Daarover betaal je in ons voorbeeld ruim een derde, zeg 36%. In dat tarief zitten ook je premies voor de AOW en andere volksverzekeringen. 36% van € 36.000 is € 12.960. Daar gaan je heffingskortingen vanaf, in ons voorbeeld € 8.000. Je betaalt dan ongeveer € 5.000 per jaar.

Dat is ongeveer 14% van je bruto loon. Veel minder dan het percentage van de schijf, dankzij de kortingen. Verdien je meer? Dan lopen de kortingen langzaam terug en betaal je over het hoogste deel bijna de helft. Dat rekenen we hieronder uit bij vier inkomens:

situatie

methode

voorbeeld

resultaat

€ 24.000 per jaar

36% min kortingen van ongeveer € 8.000

€ 8.640 min € 8.000

ongeveer € 650 belasting per jaar

€ 36.000 per jaar

36% min kortingen van ongeveer € 8.000

€ 12.960 min € 8.000

ongeveer € 5.000 belasting per jaar

€ 60.000 per jaar

schijf 1 en 2, min lagere kortingen van ongeveer € 6.000

ongeveer € 22.000 min € 6.000

ongeveer € 16.000 belasting per jaar

€ 100.000 per jaar

schijf 1, 2 en 3, kortingen bijna nul

ongeveer € 39.000 min € 1.000

ongeveer € 38.000 belasting per jaar

Je belasting stijgt sneller dan je inkomen. Bij € 24.000 betaal je bijna niets, bij € 100.000 ruim een derde. De echte percentages en kortingen veranderen elk jaar. Check ze even bij de Belastingdienst. Wat je netto per maand overhoudt, zie je in de bruto netto calculator. Handig om te weten!

hoe ontstaat een bijbetaling of teruggave?

Je loonheffing gaat uit van een heel jaar werken bij één werkgever. Wijkt jouw jaar daarvan af? Dan klopt het voorschot niet precies. Werk je als uitzendkracht met tussenpozen? Dan gebeurt dit vaak. Hieronder staan de situaties die we het meest zien: 

  • je werkte een deel van het jaar, vaak krijg je dan geld terug
  • je had twee werkgevers tegelijk, soms betaal je dan bij
  • je trekt kosten af, zoals hypotheekrente, en krijgt zo geld terug
  • je kreeg een bijtelling of uitkering naast je loon, houd er dan rekening mee dat je soms bijbetaalt

Aangifte doen loont dus ook als je geen brief van de Belastingdienst kreeg. Dat mag tot vijf jaar terug, met je DigiD via Mijn Belastingdienst. Doe je aangifte voor 1 april? Dan weet je voor 1 juli waar je aan toe bent. Mooi meegenomen, toch?

wanneer loont belastingadvies?

Heb je alleen loon en een spaarrekening? Dan doe je je aangifte prima zelf. De Belastingdienst vult het meeste al in en jij controleert het. Is je situatie ingewikkelder? Dan verdient een adviseur zichzelf vaak terug. Hieronder staan situaties waarin advies loont:

  • je koopt of verkoopt een huis
  • je start als zzp'er naast je baan
  • je werkte een deel van het jaar in het buitenland
  • je gaat scheiden of samenwonen en verdeelt aftrekposten
  • je krijgt een erfenis of een groot bedrag op je rekening

Een belastingadviseur rekent meestal een vast bedrag per aangifte. Soms is de bespaarde belasting hoger dan die kosten. Vraag vooraf wat het kost. 

gratis belastingadvies en hulp bij je aangifte

Je hoeft niet meteen te betalen voor hulp. De BelastingTelefoon beantwoordt je vragen gratis. In veel bibliotheken helpen vrijwilligers je bij het invullen. Ook vakbonden helpen leden vaak gratis. En bij een klein inkomen kom je terecht bij een belastingwinkel van studenten. 

Werk je via Randstad? Dan zit je loonheffing gewoon goed en is je aangifte meestal simpel. Je contactpersoon bij Randstad helpt je met vragen over je loonstrook. Benieuwd wat dit voor jou betekent? Hieronder rekenen we met € 3.000 bruto per maand.

  • werkte je het hele jaar bij één werkgever? In ons voorbeeld betaal je ongeveer € 5.000 belasting per jaar
  • werkte je maar zes maanden? Je inkomen is dan € 18.000, dus je krijgt veel loonheffing terug
  • legde je € 2.000 in voor extra pensioen? Dat scheelt ongeveer € 720 belasting
  • had je een auto van de zaak van € 40.000? De bijtelling is dan € 8.800, dus je betaalt ongeveer € 3.200 extra

Twijfel je over jouw situatie? Je contactpersoon bij Randstad helpt je graag verder.

veelgestelde vragen over inkomstenbelasting

  • betaal ik inkomstenbelasting over mijn vakantiegeld?

    Ja, je vakantiegeld is gewoon inkomen in box 1. Je werkgever houdt er het bijzonder tarief op in, dat is een voorschot net als je gewone loonheffing. Meer lees je bij vakantiegeld.

  • betaal ik belasting over mijn pensioen en aow?

    Ja, ook je pensioen en je AOW zijn inkomen in box 1. Vanaf je AOW-leeftijd betaal je wel minder, omdat je zelf geen AOW-premie meer betaalt. Wat je dan netto overhoudt, lees je bij aow.

  • wat is een voorlopige aanslag?

    Verwacht de Belastingdienst dat je moet bijbetalen, bijvoorbeeld door een bijtelling of extra inkomen? Dan krijg je een voorlopige aanslag en betaal je alvast per maand. Het omgekeerde bestaat ook. Heb je aftrekposten? Dan vraag je een voorlopige teruggave aan en krijg je elke maand alvast geld.

  • moet ik belasting betalen over een bijbaan?

    Ja, ook over een bijbaan betaal je loonheffing. Laat de loonheffingskorting bij je grootste baan toepassen. Bij je bijbaan houdt je werkgever dan meer in. Bij je aangifte rekent de Belastingdienst het over alle banen samen uit. Op zoek naar een bijbaan? Bekijk de vacatures.

  • krijg ik belasting terug als ik studeer en werk?

    Vaak wel. Als student verdien je meestal onder het bedrag waar je door je heffingskortingen belasting over betaalt. Hield je werkgever toch loonheffing in? Dan krijg je die bij je aangifte terug.