wat is een proeftijd?

Een proeftijd is een afgesproken periode aan het begin van je contract. In die tijd mogen jij en je werkgever het contract per direct beëindigen. Zonder opzegtermijn en zonder uitgebreide reden. Zo weten jullie allebei snel of de baan past.

Een proeftijd is niet verplicht. Je werkgever kiest of die in je contract komt. Staat er niets over in je arbeidsovereenkomst en je cao? Dan heb je geen proeftijd en gelden vanaf dag één de gewone regels. Je werkgever zit dan meteen vast aan een opzegtermijn en een goede reden voor ontslag. Goed geregeld, toch?

wanneer geldt een proeftijd?

Een proeftijd geldt alleen als die schriftelijk is afgesproken, in je contract of in je cao. Mondeling afspreken telt niet. Ook moet de proeftijd voor jou en je werkgever even lang zijn. We zetten de vier voorwaarden hieronder voor je op een rij:

  • de proeftijd staat schriftelijk in je contract of cao
  • de proeftijd is voor jou en je werkgever even lang
  • de proeftijd start op je eerste werkdag, ook als je die dag ziek bent
  • bij een nieuw contract voor hetzelfde werk bij dezelfde werkgever mag geen nieuwe proeftijd in

Pak je arbeidsovereenkomst er even bij en check of de proeftijd erin staat. Wat mag wel en niet tijdens je proeftijd? Hieronder vind je het antwoord:

situatie

mag dat

let op

je werkgever ontslaat je in je proeftijd zonder reden

ja

vraag de reden schriftelijk op, dat is je recht

je werkgever ontslaat je omdat je ziek of zwanger bent

nee

dat is verboden, ook in je proeftijd

je zegt zelf per direct op

ja

je krijgt meestal geen WW

je werkgever verlengt je proeftijd

nee

de wettelijke proeftijd is een maximum

je krijgt een nieuwe proeftijd bij een tweede contract voor hetzelfde werk

nee

die proeftijd is ongeldig

je krijgt ontslag op je laatste proeftijddag

ja

tot en met de laatste dag mag het

Je werkgever mag in de proeftijd veel, maar niet alles. Ontslag om je gezondheid, je zwangerschap of je afkomst blijft verboden. Klopt de proeftijd niet met de wet? Dan is die ongeldig en gelden vanaf dag één de gewone regels. Dat is voor jou meestal gunstig. Fijn, toch?

hoe lang mag je proeftijd duren?

De maximale proeftijd hangt af van de lengte van je contract. Hoe langer je contract, hoe langer de proeftijd mag zijn. Meer dan twee maanden mag nooit. Check de wettelijke maximum maanden per contract hieronder.

  • contract van zes maanden of korter, geen proeftijd
  • tijdelijk contract langer dan zes maanden en korter dan twee jaar, maximaal één maand
  • tijdelijk contract van twee jaar of langer, maximaal twee maanden
  • vast contract, maximaal twee maanden
  • tijdelijk contract zonder einddatum, bijvoorbeeld voor een project, maximaal één maand

Staat er een langere proeftijd in je contract? Dan is die niet geldig en heb je helemaal geen proeftijd. De proeftijd telt in kalenderdagen, dus ziekte of vakantie rekt de termijn niet op. Een cao mag de proeftijd van één maand soms verlengen naar twee. Check dat bij je cao.

proeftijd bij een uitzendcontract of nieuw contract

Werk je als uitzendkracht via Randstad? Dan heb je in de eerste fase meestal geen proeftijd nodig. Je uitzendovereenkomst stopt dan gewoon als de opdracht stopt. Je contactpersoon bij Randstad vertelt je precies wat in jouw fase geldt en wat er in je arbeidsvoorwaarden staat.

Krijg je na je uitzendperiode een contract bij de opdrachtgever voor hetzelfde werk? Dan mag daar geen nieuwe proeftijd in. Je werkgever kent je werk dan al. Wisselt je functie echt? Dan mag een nieuwe proeftijd wel. Wat betekent dit voor je portemonnee? We rekenen hieronder vier situaties met je uit, bij een salaris van € 3.000 bruto per maand.

situatie

methode

voorbeeld bij € 3.000 per maand

resultaat

jaarcontract, ontslag na drie weken proeftijd

loon tot de laatste dag, geen opzegtermijn

drie weken loon

ongeveer € 2.100 bruto plus vakantiegeld

vast contract, twee maanden proeftijd, je zegt zelf op na een maand

loon tot de laatste dag

één maand loon

€ 3.000 bruto, geen WW omdat je zelf opzegde

contract van zes maanden met een proeftijd erin

proeftijd is niet geldig

gewone opzegtermijn van één maand

minimaal € 3.000 bruto loon over je opzegtermijn

jaarcontract, ontslag in proeftijd na één maand

loon over de gewerkte maand plus transitievergoeding 

€ 3.000 plus een twaalfde van € 1.000 

ongeveer € 3.083 bruto plus vakantiegeld 

In je proeftijd krijg je alleen loon over de dagen die je werkte. De precieze bedragen hangen af van je contract en je cao. Het belangrijkste verschil zit in wie stopt. Stopt je werkgever? Dan houd je je rechten. Stop jij? Dan lever je vaak je WW in. Denk daar even over na voordat je opzegt.

ontslag in je proeftijd, hoe werkt dat?

Wil je werkgever in de proeftijd stoppen? Dan mag dat op elk moment, ook op de laatste dag. Er is geen opzegtermijn en je werkgever hoeft nergens toestemming te vragen. Het mag zelfs al voor je eerste werkdag. Wel moet je werkgever de reden schriftelijk geven als je daarom vraagt. Vraag daar altijd om, dan sta je sterker als de reden niet klopt. Handig om te weten!

Ook in je proeftijd gelden grenzen. Je werkgever mag je niet ontslaan omdat je ziek of zwanger bent, of vanwege je geloof, afkomst of leeftijd. Gebeurt dat toch? Dan vecht je het ontslag aan, met hulp van het Juridisch Loket of een jurist. Hoe zo'n ontslagroute eruitziet staat bij ontslag door je werkgever.

zelf je proeftijd opzeggen

Andersom mag ook. Past de baan niet bij je? Dan zeg je zelf op, per direct en zonder opzegtermijn. Na je proeftijd geldt wel een opzegtermijn. Doe het wel netjes en schriftelijk. Een korte mail is genoeg. Meer over hoe je dat aanpakt, vind je bij ontslag nemen.

Twijfel je? Praat eerst met je leidinggevende. Vaak zit het probleem in de inwerkperiode en niet in de baan zelf. En bedenk dat je na een eigen opzegging meestal geen WW krijgt. Wat krijg je in ieder geval mee als je proeftijd eindigt? Dat zetten we hieronder voor je op een rij:

  • je loon tot en met je laatste werkdag
  • je opgebouwde vakantiegeld en vakantiedagen op je eindafrekening
  • een transitievergoeding over de gewerkte tijd, als je werkgever het ontslag gaf
  • een getuigschrift, als je erom vraagt

Alles uit deze lijst staat op je eindafrekening, behalve het getuigschrift. Die transitievergoeding is klein, maar wel van jou. Wil je weten hoe je die berekent? Kijk dan bij transitievergoeding. Mooi meegenomen, toch?

krijg je ww na ontslag in je proeftijd?

Ja, meestal wel. Als je werkgever je in de proeftijd ontslaat, ben je niet verwijtbaar werkloos. Je krijgt dan WW als je in de afgelopen 36 weken minimaal 26 weken werkte. Werkte je daarvoor ergens anders? Dan tellen die weken gewoon mee. Wel zo handig!

Zeg je zelf op in je proeftijd? Dan krijg je meestal geen WW. Het UWV ziet dat als eigen keuze. Heb je nog geen nieuwe baan? Denk dan twee keer na voordat je opzegt. Of zorg eerst voor iets nieuws.

zo ga je slim om met je proeftijd

Een proeftijd is geen examen. Het is een periode om samen te kijken of het werkt. Met de vier tips hieronder haal je er het meeste uit:

  • vraag in je eerste week wat je werkgever van je verwacht in de proeftijd
  • plan halverwege een kort gesprek over hoe het gaat
  • schrijf op wat goed gaat en waar je hulp bij wilt
  • zeg het eerlijk als de baan niet past, dan zoek je samen naar een oplossing

Met deze tips komt een oordeel op de laatste dag nooit als verrassing. Krijg je toch ontslag in je proeftijd? Zie het niet als een mislukking. Een nieuwe werkgever vraagt er zelden naar, en een korte baan hoeft niet eens op je cv. Meld je meteen bij het UWV en bij Randstad, dan ben je snel weer aan het werk. Slim bedacht, toch?

Twijfel je over jouw situatie? Je contactpersoon bij Randstad helpt je graag verder.

veelgestelde vragen over je proeftijd

  • mag mijn werkgever mijn proeftijd verlengen?

    Nee, de wettelijke proeftijd is een maximum. Ook als je een tijd ziek was in je proeftijd, mag je werkgever die niet verlengen. Wil je werkgever meer tijd om te beoordelen? Dan is een kort tijdelijk contract een optie, maar dat bespreek je samen.

  • geldt een proeftijd ook als ik van functie wissel bij dezelfde werkgever?

    Alleen als je nieuwe functie echt andere vaardigheden vraagt. Ga je van magazijnmedewerker naar planner? Dan mag een nieuwe proeftijd. Doe je ongeveer hetzelfde werk? Dan niet. Bekijk bij doorgroeien hoe je zo'n stap slim aanpakt.

  • mag ik ontslag krijgen in mijn proeftijd als ik ziek ben?

    Ja, dat mag, zolang je ziekte niet de reden is. Vermoed je dat je ziekte wel de reden is? Vraag dan meteen om de reden op papier en laat een jurist meekijken. Dat geldt ook bij zwangerschap.

  • krijg ik een proeftijd bij elk nieuw tijdelijk contract?

    Nee, bij een tweede of derde contract voor hetzelfde werk bij dezelfde werkgever mag geen nieuwe proeftijd. Een cao mag hiervan niet afwijken. Staat er toch een proeftijd in? Dan is die gewoon ongeldig.

  • mag ik tijdens mijn proeftijd al solliciteren bij een ander bedrijf?

    Ja, je proeftijd is er ook voor jou. Merk je dat de baan niet past? Kijk dan rustig verder. Zeg pas op als je iets nieuws hebt, zodat je geen gat in je inkomen krijgt. Bekijk de vacatures die bij je passen.