Het kabinet heeft zijn voorstel voor nieuwe maatregelen voor zzp’ers voor internetconsultatie voorgelegd. Het gaat om twee maatregelen: een minimumtarief van € 16 per uur en een zelfstandigenverklaring voor zzp’ers die meer dan € 75 per uur verdienen. Wat zijn de plannen? We geven je een overzicht van de stand van zaken rondom de nieuwe zzp-wetgeving.

op deze pagina

de huidige regels: de Wet DBA

De kern van de Wet DBA (de huidige wet) is dat zowel opdrachtgevers als zzp’ers verantwoordelijk zijn voor de relatie die zij met elkaar aangaan. Samen moeten zij bepalen of er sprake is van loondienst. Als er onduidelijkheid is over de relatie tussen hen dan kunnen zij samenwerken volgens een modelovereenkomst. Wordt er gewerkt volgens de afspraken die de partijen in de overeenkomst hebben gemaakt, dan is de zzp'er niet verzekerd voor de werknemersverzekeringen (WW, ZW en WIA) en hoeft de opdrachtgever geen loonheffingen in te houden en af te dragen. Het gebruik van een modelovereenkomst is niet verplicht. 

Deze wet had meer duidelijkheid over schijnzelfstandigheid moeten geven, maar bracht juist meer onrust en onzekerheid. Daarom werkt het kabinet nu aan nieuwe wetgeving. 

nieuwe zzp-wet

De nieuwe wet voor zzp'ers is er op z'n vroegst pas in 2021. De vervanger van de Wet DBA laat op zich wachten omdat een van de oorspronkelijke plannen voor zzp’ers uit het regeerakkoord niet voldeed aan de Europese wetgeving. Daarom moest er aan nieuwe maatregelen worden gewerkt.

De afgelopen tijd is wel een aantal stappen gezet om te komen tot meer duidelijkheid over de aard van de arbeidsrelatie. Zo is per 1 januari 2019 het criterium ‘gezag’ uit het arbeidsrecht verduidelijkt, door middel van een bijlage bij het Handboek Loonheffingen . Dit criterium speelt een belangrijke rol bij de vaststelling of iemand een dienstverband heeft. 

Met de invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) per 1 januari 2020 is er ook meer haast gekomen wat betreft de nieuwe zzp-wet. Het kabinet heeft nu (eind 2019) met het wetvoorstel Wet minimumbeloning zelfstandigen en zelfstandigenverklaring een aantal maatregelen uitgewerkt:

  • er komt een minimumtarief voor zzp’ers van € 16
  • zzp’ers die meer dan € 75 per uur verdienen, krijgen de mogelijkheid tot opt-out met het aangaan van een zelfstandigenverklaring.

Het kabinet heeft het voorstel voor de nieuwe maatregelen voor zzp’ers voor internetconsultatie voorgelegd. 

internetconsultatie

Een internetconsultatie houdt in dat een wetsvoorstel zes weken open staat voor reacties van burgers en maatschappelijke organisaties. Dit is een gebruikelijke stap bij het maken van een wet. Na de internetconsultatie wordt het wetsvoorstel gereed gemaakt voor advies van de Raad van State en vervolgens voor de indiening aan de Tweede Kamer. De aankondiging van deze wetgeving stond in de 'Derde voortgangsbrief werken als zelfstandige' die in juni dit jaar aan de Tweede Kamer is verzonden. Inmiddels is er ook een ‘Vierde voortgangsbrief’  gepubliceerd waarin de maatregel ‘de webmodule’ wordt besproken en de wat hiervan de voortgang is. In het eerste kwartaal van 2020 wil het kabinet de definitieve vragenlijst van de webmodule, de weging van de vragenlijst en de uitkomsten van de testfase naar de Tweede Kamer sturen.

minimumtarief van € 16

Er komt een minimumtarief van € 16 per uur voor alle zzp’ers, met zowel zakelijke als particuliere klanten. Er gelden geen andere criteria zoals de duur van een opdracht of waar een zzp’er werkt. Het minimumtarief gaat gelden voor alle uren die een zzp’er aan een opdracht besteedt. Het tarief is exclusief directe kosten die een zzp’er voor een klus maakt. De hoogte van het tarief is zo gekozen dat een zzp’er die voltijd werkt (40 uur per week, 46 weken per jaar) er het bestaansminimum mee kan verdienen. 

Zakelijke opdrachtgevers krijgen een grotere verantwoordelijkheid dan particuliere opdrachtgevers. Indien achteraf blijkt dat er meer directe kosten en/of uren zijn gemaakt dan vooraf ingeschat en het tarief daardoor onder het minimumtarief zou uitkomen, dan is de zakelijke opdrachtgever verplicht om het verschil bij te betalen. 

zelfstandigenverklaring voor tarief boven € 75

Zzp’ers met een tarief boven de € 75 kunnen straks kiezen voor opt-out met het aangaan van een zelfstandigenverklaring. Deze geeft niet alleen vooraf zekerheid over loonheffing en werknemersverzekeringen, maar ook voor zover mogelijk over arbeidsrechtelijke gevolgen, pensioenverplichtingen en cao-bepalingen. Voor gebruik van de zelfstandigenverklaring gelden de volgende voorwaarden:

  1. in de overeenkomst van opdracht moet opgenomen zijn dat partijen de bedoeling hebben geen arbeidsovereenkomst te sluiten
  2. de arbeidsbeloning bedraagt minimaal € 75 per uur.
  3. de overeenkomst wordt aangegaan voor maximaal 1 jaar
  4. de opdrachtgever en de opdrachtnemer ondertekenen beiden de zelfstandigenverklaring
  5. de opdrachtnemer dient bij de Kamer van Koophandel ingeschreven te staan.

Voor opdrachtgevers biedt het werken met een zelfstandigenverklaring meer zekerheid. Als achteraf namelijk toch blijkt dat er sprake was van werknemerschap, dan heeft de opdrachtgever geen betalingsverplichting bij ziekte en/of pensioenpremies. Ook de doorwerking van de zelfstandigenverklaring naar de arbeidsvoorwaarden in cao’s biedt de opdrachtgever extra zekerheid.

De opdrachtgever heeft echter wel de verplichting om zowel vooraf als achteraf vast te stellen dat hij minimaal € 75 per uur aan de zzp’er heeft betaald. De opdrachtnemer moet daartoe na afloop van de werkzaamheden aan de opdrachtgever een overzicht verstrekken van de direct aan de opdracht toerekenbare kosten en uren. Daarbij mag de opdrachtgever niet blindelings op deze overzichten vertrouwen. Aan de eis van minimaal € 75 per uur is enkel voldaan als ook daadwerkelijk minimaal € 75 per uur is betaald.

opdrachtgeversverklaring via webmodule

Voor alle opdrachtgevers van zelfstandigen komt er met de opdrachtgeversverklaring een instrument om per opdracht vooraf zekerheid te krijgen over de zelfstandigheid van de zzp’er en de vraag of de opdracht in zelfstandigheid is te doen. Het is de bedoeling dat op basis van een opdrachtgeversverklaring een opdrachtgever kan concluderen dat hij geen loonheffingen hoeft in te houden, uiteraard voor zover conform de verklaring wordt gewerkt.  

Uit de vierde voortgangsbrief van november 2019 blijkt dat de ontwikkeling van de webmodule inmiddels vergevorderd is. De afgelopen periode is er een conceptvragenlijst ontwikkeld. Een werkgroep heeft gekeken naar jurisprudentie en (inter)nationaal vergelijkbare vragenlijsten. De conceptvragenlijst is besproken met organisaties van werkgevers, werknemers en zzp’ers. Ook is de conceptvragenlijst voorgelegd aan 50.000 opdrachtgevers om te achterhalen hoe in de praktijk wordt gewerkt. Dit heeft geleid tot een databestand van praktijkcasussen. Ten slotte hebben experts aan de hand van de ingevulde vragenlijsten de eerste resultaten beoordeeld.
Uit deze eerste ronde blijkt dat de webmodule nog moet worden aangepast. Niet alle vragen worden even goed begrepen. Ook wordt nog bekeken of een kortere vragenlijst mogelijk is. Er komt daarom nog een tweede testfase waarbij de vragen opnieuw naar toekomstige gebruikers worden gestuurd.

meer weten over zzp-wetgeving?

De internetconsultatie voor de Wet minimumbeloning zelfstandigen en zelfstandigenverklaring loopt tot 9 december 2019. In de Vierde voortgangsbrief van het ministerie van SZW worden de voorgestelde maatregelen uitgebreid toegelicht. Over de huidige Wet DBA vind je hier meer. Wil je meer weten over arbeidsrecht? Ga dan naar de Werkpocket, Kijk voor actuele info op Rijksoverheid.nl of op ons kenniscentrum.