Marjolein ten Hoonte: 'echt aanpakken of pleisters plakken?'

Marjolein ten Hoonte

8 oktober 2045 - Rob heeft vandaag twee afspraken. ‘s Ochtends gaat hij een presentatie geven bij een organisatie om hen te helpen een proces te optimaliseren. In de middag heeft hij drie afspraken staan in zijn goed lopende massagepraktijk. Zijn vrouw Marielle is in Spanje waar zij een paar weken werkt voor een zusterbedrijf van de organisatie waar zij op flexibele basis werkt als HR-adviseur. Als ze terugkomt heeft ze direct een nieuwe opdracht, dan gaat ze een maand aan de slag om teksten te schrijven voor een grote Amerikaanse farmaceut die bezig is om een nieuw geneesmiddel op de Nederlandse markt te introduceren. 

Gelukkig konden hun twee kleinkinderen naar de flexibele opvang die je een dag van tevoren kunt bespreken. Rob heeft voor de hele week al een kok aan huis besteld. Zijn zelfrijdende auto rijdt zelf even langs de 24-uurs gerobotiseerde garage om het defecte clic-car-clic-systeem, dat in 2030 het fileprobleem heeft opgelost, te vervangen. Alles is goed geregeld, maar toch voelt Rob zich niet zo lekker. Van zijn gezondheidscoach, met wie hij via zijn home system live in contact staat, heeft hij het advies gekregen om het rustiger aan te doen. Maar wanneer, vraagt Rob zich vertwijfeld af? Hij is 71 en moet nog 4 jaar werken. Alles gaat maar door in een razend tempo. Zijn kleinkinderen hebben al een levensverwachting van 125. Rob vraagt zich wel eens af waar het heen moet met de wereld. De eerste mensen wonen al in de ruimte. Waar gaat het naartoe?

is het verhaal van Rob straks waarheid? Of loopt het zo’n vaart niet?

We vallen over elkaar heen als het gaat om de waarheid van dergelijke toekomstschetsen. De een roept dat het zo’n vaart niet zal lopen en bestempelt het als stemmingmakerij. Anderen zien wel degelijk veranderingen die de opmaat zijn van een maatschappij zoals hierboven geschetst. Sterker nog, zij vinden bovenstaand voorbeeld nog te voorzichtig. Zij houden zich bezig met de vraag hoe we in het ‘nu’ voorbereidingen kunnen treffen om uiteindelijk een inclusieve maatschappij met een goed werkende arbeidsmarkt te hebben. 

hele beroepsgroepen verdwijnen

Ook ik ben van mening dat het verhaal van Rob wel eens waarheid kan worden. Hoe de wereld er over zo’n dertig jaar uitziet, kunnen we namelijk al aardig voorspellen. Onder druk van technologisering en robotisering bijvoorbeeld verdwijnen er veel beroepen. Sterker nog: hele beroepsgroepen. Een hamburgermachine bij een grote fastfoodketen maakt medewerkers zo goed als overbodig. Een boek bestellen bij Amazon? Aan het volautomatische distributieproces in Amerika komt nu al bijna geen mens meer te pas. Zo zijn er nog meer voorbeelden. Bijvoorbeeld het effect van het feit dat kinderen die nu geboren worden een levensverwachtingen hebben van 100 jaar. Hoe vul je je werkend leven dan in? In een arbeidsmarkt waarin het vaste contract voor het leven echt passe is? 

afwachten is geen optie

Persoonlijk hou ik een open blik en volg met nieuwsgierigheid alle ontwikkelingen. Op wat ik zie -zelf of uit onderzoek- ontwikkel ik samen met mijn team ideeën. Ideeën waarop we in het nu al kunnen anticiperen. Want dat de wereld snel en ingrijpend verandert, dáár ben ik van overtuigd. Niks doen en maar afwachten is geen optie. Maar dat ik dat vind is natuurlijk niet genoeg. Het gaat erom dat alle instituties hiervan doordrongen zijn. En ik merk dat dit voor vele partijen nog best lastig is. Want begrijpen we de complexiteit, slaan we de handen ineen en verzinnen we met elkaar de mogelijke oplossingsrichtingen? Of plakken we pleisters in het nu omdat we liever de ogen sluiten voor wat er staat te gebeuren in de toekomst?

innovatie en krachtige samenwerking

De hierboven geschetste ontwikkelingen vragen om innovatie en krachtige samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en instituties. Randstad speelt hier al een grote rol in en wil dit in de toekomst verder uitbouwen. Om de veranderende wereld het hoofd te kunnen bieden, zien wij dat er tal van sociale innovaties nodig zijn. Deze sociale innovaties gaan over aanpassingsvermogen, (persoonlijke) ontwikkeling en inclusiviteit. De betekenis en waarde van werk moet opnieuw worden bezien.  Een interessante denkrichting is het inzetten op onze unieke menselijke waarden. Hierdoor kan het werk van de toekomst persoonlijker, dankbaarder én flexibeler worden. Waarbij we er tegelijkertijd voor moeten waken dat er geen tweedeling in de maatschappij ontstaat. Dit geldt voor werkenden en niet-werkenden maar is ook van toepassing op het gebied van arbeidsvoorwaarden, het vaste contract versus het flexibele contract.

flexibel werken én een hypotheek

Een recent voorbeeld van een sociale innovatie waarvan wij één van de architecten waren is de perspectiefverklaring. Randstad vindt het belangrijk dat medewerkers met een flexibel contract eenvoudiger een hypotheek kunnen krijgen. Bij de perspectiefverklaring wordt niet alleen gekeken naar het contract, maar ook naar iemands opleiding, werkervaring, competenties, functie, flexibiliteit en de arbeidsmarktsituatie. Op basis daarvan beoordeelt Randstad of iemand in aanmerking komt voor een perspectiefverklaring waarmee de flexwerker een hypotheek kan aanvragen.

op naar een futureproof Nederland

Wat duidelijk is dat we in Nederland iets nieuws neer moeten zetten om futureproof te zijn. En daar wil Randstad haar rol in pakken. Randstad is van Mens en Werk. Wij maken ons hard voor een goed werkende arbeidsmarkt die dynamisch en toekomstgericht is en een passende vorm van zekerheid kent. Graag delen wij onze 55 jaar ervaring om vanuit co-creatie sociale innovaties te laten ontstaan.

Deze blog is ook ingezet ter promotie van het NGSZ symposium op 30 september jl.